معناي خورشيد در نقاشي كودكان

خورشيد در رؤياها، خيالات و نقاشي‌هاي كودكان هميشه نماد پدر بوده است.
كودكاني كه بدون پدر زندگي مي‌كنند يا پدر در زندگي‌شان نقش كم‌رنگ‌تري دارد در نقاشي‌ها و رؤياهاي كودكانه‌شان كمتر خورشيد را تجسم كرده و يا آن را كم‌نور و كم‌رنگ ديده و به تصوير مي‌كشند.
از اين‌رو روانكاوان و روانشناسان با انجام چند تحقيق علمي دريافتند وقتي ارتباط عاطفي كودكي را با پدرش بهبود بخشيده و اين رابطه براي مدت‌هاي طولاني ادامه پيدا مي‌كند كودك تمايل بيشتري به تجسم و تصور خورشيد تابان دارد.
اما نماد خورشيد فقط منحصر به رؤياي كودكاني كه از عاطفه پدري بي‌بهره‌اند نيست بلكه در خانواده‌هايي كه كودك با پدر رابطه عاطفي مثبتي داشته و جمع خانوادگي آنها با كمترين معضلي روبه‌رو است اشعه‌هاي پرتوان خورشيد در رؤياي كودكانه بيانگر زندگي طبيعي كودك است كه با سلامتي و رشد او ارتباط دارد.
وقتي كودكي در خواب مي‌بيند كه در يك روز آفتابي مشغول بازي در فضايي باز است بيانگر شادي و خلق مثبتي است كه كودك در زندگي طبيعي‌اش تجربه مي‌كند.
از نظر روانكاوان و روان‌پوياگران خورشيد در زندگي هر كودكي معناي متفاوتي دارد.
در يكي ديگر از معناهاي نمادين خورشيد اين منبع انرژي نيروي مراقبت كننده از كودك است. كودكاني كه در آب و هواي گرم زندگي مي‌كنند بيش از كودكان مناطق سردسير خورشيد را به شكل نيرويي مي‌بينند كه از او مراقبت مي‌كند.
از اين‌رو متخصصان بر اين باورند اين نيروي طبيعي با محيط زندگي كودك و خصوصاً محيط عاطفي او ارتباط دارد.
يعني هر چه كودك محيط فيزيكي و رواني زندگي‌اش با عواطف مثبت همراه باشد بيشتر بازي كردن در فضاي باز و هواي روشن را در رؤيايش مي‌بيند.
البته كودكان پائين‌تر از سن دبستان معمولاً كابوس‌هايشان را براي والدين بيشتر توصيف مي كنند تا رؤياهاي نشاط‌بخش‌شان را.
جاي مسرت است اگر كودكي رؤياي رنگين داشته باشد اما اگر او بارها در تخيلاتش و يا در نقاشي‌ها و بازي‌هايش فضاي تاريك را ترسيم كرد و در نقاشي مناظر او جاي خورشيد خالي بود حتماً بايد از نظر سلامت رواني با كمك يك روانشناس يا روانكاو مورد بررسي قرار گيرد.

ضرورت همراه‌ داشتن اسباب‌بازي براي كودكان نوپا تا پيش‌دبستاني در سفر

بازي‌هاي شادي‌آور در سفر

وسايل و لوازم مورد نياز سفر جمع است. صبح زود خانواده وسايل را داخل صندوق عقب خودرو گذاشته و به راه مي‌افتند. چندساعتي از مسير را بيشتر نرفته‌اند كه كودك‌شان از خواب بيدار مي‌شود و پس از صرف صبحانه، بي‌قراري‌هايش آغاز مي‌شود. او كه از يكنواختي جاده كلافه شده است دائم بهانه گرفته و گريه مي‌كند.
بي‌قراري‌هاي او كه بالا مي‌گيرد. مادر يادش مي‌افتد اسباب‌بازي‌هاي كوچولو را با خود نياورده است. اسباب‌بازي براي كودك در سفر جزو لوازم كاملاً ضروري و مهم براي داشتن سفري خوش و آرام همراه با كودك است. كودك در مواقع عادي زندگي‌اش ساعت‌ها مشغول بازي با لوازم است بنابراين تحمل سفر براي مدت طولاني آن هم بدون سرگرمي برايش بسيار سخت مي‌شود. از اين‌رو تهيه اسباب‌بازي‌هاي مناسب سفر راهكاري كمك‌كننده براي آرامش خانواده در سفر است. همراه داشتن چند قطعه اسباب‌بازي مانند ساير وسايل مورد نياز سفر مهم است زيرا در طول سفر اسباب‌بازي‌ها كودكان را سرگرم نگه داشته و مهارت‌هاي رشد و اجتماعي آنها را بالاتر مي‌برد.
دكتر علي همت‌يارزاده، روانشناس در اين‌باره مي‌گويد: نوع اسباب‌بازي كه مي‌بايست والدين در سفر براي فرزندشان انتخاب كنند بسته به اينكه سفر چه كيفيتي دارد، فرق دارد. معمولاً كودكان پائين‌تر از سن 3 سال با هر شيء سرگرم مي‌شوند و آنها شايد ساعت‌ها مشغول بازي با يك شيء بدون هدف خاصي شوند و از اين بازي لذت هم ببرند اما كودكان بالاتر از سن 3 سالگي معمولاً بازي بي‌هدف را دوست نداشته و ابزار را هدفمند در بازي‌ها به‌كار مي‌گيرند. او ابتدا درباره آنچه دردسترس است خوب فكر كرده و بعد مطابق با چارچوب ساخته شده ذهنش از ابزار كمك مي‌گيرد و با اين شكل مهارت‌هاي فكري پيدا كرده و قوه خلاقيتش نيز تقويت مي‌شود.
اين روانشناس ادامه مي‌دهد: «كودكاني كه بيشتر از 3 سال دارند بازي‌هاي غيرتكراري و جديد برايشان لذت‌بخش‌تر است. بنابراين آنها دوست دارند در مسافرت با ابزاري جديد براي تفريح و سرگرمي‌شان آشنا شوند.
كودكان 2 تا 6 ساله از بازي‌هاي تكراري مثل ريختن شن در سطل لذت مي‌برند. آنها ممكن است مدت‌ها كنار ساحل نشسته و به اين كار مشغول شوند ولي كودكان 5 ساله از بازي‌هاي تركيبي و آزمايشي لذت مي‌برند. آنها همواره مي‌خواهند آزمايش كنند كه اگر در سطل شن كمي آب دريا را هم بريزند چه اتفاقي خواهد افتاد يا اگر سطل شن را در دريا خالي كنند چه رخ مي‌دهد. بازي‌ها در اين سن تحرك بيشتري گرفته بنابراين مراقبت از آنها توجه بيشتري مي‌طلبد.
كودكان پيش‌دبستاني قادرند قوانين بازي را تبعيت كرده و به بازي‌هاي اجتماعي مشغول شوند. بنابراين آنها معمولاً اسباب‌بازي‌هايي كه براي بازي‌هاي اجتماعي‌شان كاربرد دارد را بيشتر مي‌پسندند مثل توپ، طناب و حتي يك قطعه گچ يا سنگ. از اين‌رو بايد در نظر داشت سفر كردن با كودكان و همراه بردن وسايل بازي مورد نياز آنها نيازمند توجه و تحقيقي خاص در اين مورد است.
سفر با كودكان نوپا
اسباب‌بازي‌هاي سفري اساساً نوع‌شان با اسباب‌بازي‌هاي موجود در خانه فرق دارد. اين لوازم سرگرم‌كننده كودك معمولاً ويژگي‌هايي دارند كه هم كودك را ساعت‌ها سرگرم مي‌كند و هم به لحاظ حجم و اندازه به‌گونه‌اي هستند كه به عنوان باري اضافه در سفر به حساب نمي‌آيند.
براي سفرهاي با خودرو شخصي پيش از تهيه اسباب‌بازي مناسب مي‌بايست يك صندلي ماشين براي كودك نوپا تهيه كرد. صندلي كه ميز مخصوص داشته باشد. ميزي كه كودك به‌راحتي بتواند روي آن غذا خورده و با اسباب‌بازي‌هايش سرگرم شود.
كودكان كمتر از سن يكسال معمولاً در كل سفر همراه با حركات خودرو به خواب مي‌روند. اين كودكان كمتر احتياج به سرگرم شدن با اسباب‌بازي دارند. البته آنها طي سفر مراقبت خاص خود را مي‌طلبند و حتي برخي از آنان كه هوشيارتر و گوش به زنگ‌تر هستند نيز نياز به اسباب‌بازي پيدا مي‌كنند ولي در كل كودكان دو ساله در دوره‌هاي خواب و بيداري در سفر مي‌بايست با وسايل مخصوص خودشان سرگرم شوند. وسايلي مثل جغجغه، عروسك‌هاي پارچه‌اي يا انگشتي، يا وسايل بازي كه به صندلي جلويي نصب شده و براي كودك تحريكات بصري متعددي ايجاد مي‌كند.
بهترين وسايل بازي نفري براي اين كودكان كتاب‌هاي تصويري است.
كودكان نوپا علاقه خاصي به دكمه‌ها و سگك‌ها، زيپ، چسب و... دارند. بنابراين ساخت اين وسيله كمك زيادي به والدين مي‌كند. آنها مي‌توانند روي يك پارچه روي هم تا شده چند دكمه با سايز بزرگ، زيپ، چسب و ... بدوزند و كودك را ساعت‌ها مشغول بازي كنند.
به‌طور كلي اسباب‌بازي‌ها هر چه كوچك‌تر و سبك‌تر باشند در سفر، بخصوص سفرهاي با هواپيما و قطار مناسب‌تر هستند. كودكان نوپا تا سه سالگي با وسايل بازي ساده به آساني سرگرم‌شده و كمتر از بازي‌هاي تكراري خسته مي‌شوند اما كودكان بزرگ‌تر يعني حدود سن پيش‌دبستاني كه بيشتر از بازي‌هاي اجتماعي و جمعي با ديگر كودكان و بزرگ‌ترها لذت مي‌برند سرگرم كردنشان در سفر سخت‌تر است. آنها بيشتر اسباب‌بازي‌هايي را دوست دارند كه به‌طور الكترونيكي حركت كرده و سروصدا ايجاد كند اما اين قبيل اسباب‌بازي‌ها براي سفرهاي با هواپيما، قطار و ساير وسايل حمل و نقل عمومي مناسب نيست. بنابراين در اين مواقع بهتر است براي كودك دفتر نقاشي و چند مداد شمعي همراه داشت و با او بازي اجتماعي تصاوير و دانسته‌ها به راه انداخت. در اين بازي يكي از اعضاي خانواده تصويري مبهم روي كاغذ كشيده و از كودك مي‌خواهد حدس بزند كه تصوير چيست و او را تشويق به تكميل تصوير مي‌كند.
همراه داشتن عروسك‌هايي كه به عنوان بالشتك كودك مورد استفاده قرار مي‌گيرد نيز در سفر لازم است.
سفر با كودكان پيش‌دبستاني
به‌طور كلي سفر با كودكان 4 تا 6 ساله شادي‌بخش است. زيرا اين كودكان مهارت‌هاي مراقبت از خود را تا حدودي آموخته و هميشه آماده يادگيري هستند.
تهيه سرگرمي: والدين بهتر است شب قبل از مسافرت از كودكشان بخواهند 3 تا 5 اسباب‌بازي مناسب سفر را انتخاب كند. انتخاب با كودك است زيرا با اين شيوه كودك اين احساس را پيدا مي‌كند كه جزو يكي از برنامه‌ريزان در سفر است و با والدين همكاري بيشتري كرده اما والدين نيز نبايد غافل بمانند و يك يا دو وسيله بازي را نيز خود انتخاب كرده و همراه داشته باشند تا وقت مناسب به او بدهند. كتاب‌هاي رنگ‌آميزي، كتاب‌هاي قصه، پاكت‌هاي بازي و... براي سرگرم نگه داشتن كودكان در اين سن و در سفر مناسب است.
يك وسيله مناسب براي كودكان پيش‌دبستاني دستگاه پخش صوت و هدفون است. با اين وسيله كودك مي‌تواند ساعت‌ها مشغول شنيدن نوارها يا سي‌دي‌هاي قصه شود و بي‌قراري‌هايش نيز كمتر شود. البته والدين خودشان مي‌توانند با قصه‌گويي او را سرگرم كنند يا مي‌توانند از او بخواهند در طول مسير ماشين‌هاي آبي‌رنگ را بشمارد و با يك بازي خانوادگي جمله‌سازي همه اعضاي خانواده در سفر سرگرم مي‌شوند. مسافرت با كودكان پيش‌دبستاني اين شانس را به آنها مي‌دهد تا مهارت‌هاي زيادي ياد بگيرند.

كودكان دوره دبستاني نيز معمولاً بهتر مي‌دانند چگونه خودشان را سرگرم كنند و چه وسيله بازي را در طول سفر همراه داشته باشند. اين كودكان كه در مرحله نهفتگي رشدي‌شان قرار دارند معمولاً دوران آرامي را طي كرده و با سرگرمي‌هاي پيرامون خود اطلاعات زيادي از محيط مي‌گيرند.

 

الیزابت استون

بچه‌دار شدن تصمیم خطیری‌ست. با این تصمیم می‌گذارید که قلب‌تان تا ابد جایی در بیرون و دوروبر تن‌تان به سر برد

یادمان باشد

یادمان باشد بعضی هایمان شانس گفتن کلماتی را داریم که برخی دیگر حسرتش را دارند

مثل : فرزندم ، بابا، مامان، پدربزرگ....

استحكام عواطف خانواده در دست بزرگ والدها

 

گذراندن اوقات فراغت اعضاي خانواده با يكديگر مخصوصاً پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها با نوه‌هايشان، روابط خانوادگي را بهبود بخشيده و سبب استحكام پيوندهاي نسلي مي‌شود.
در يك تحقيق، دانشمندان دريافتند بودن اعضاي خانواده در كنار يكديگر و گذراندن اوقات فراغت و سپري كردن لحظاتي خوش در كنار پدربزرگ و مادربزرگ سبب نزديكي اعضاي خانواده و تضمين استحكام روابط مي‌شود. دانشمندان معتقدند اوقات فراغت يك زمان و فرصت مهم و اساسي براي شكل‌دهي پيوستگي و عهد و ميثاق نسل‌هاي متوالي يك خانواده است. علاوه بر اين، روابط مؤثر پدربزرگ و مادربزرگ‌ها و نوه‌هايشان احساس مثبت و بسيار خوبي را نسبت به زندگي در آنها به‌وجود مي‌آورد.
در يك تحقيق، رفتار 16 پدربزرگ و مادربزرگ 65 تا 89 سال 14 نوه 18 تا 24 سال در زمان‌هاي مناسب و در اوقات فراغتشان شامل مرخصي كاري، تعطيلات، مسافرت، آشپزي، خريد و باغباني مورد مطالعه قرار گرفت. در اين زمان‌ها، پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها سوابق تاريخي، تجربه‌هاي شخصي، درس‌هاي زندگي، ارزش هاي خانوادگي، سنت‌ها و اهميت پيوستگي خانوادگي را با نوه‌هاي خود در ميان گذاشتند.
علاوه بر اين بر طرح علايق مشترك بين آنها براي بيان احساسات نوه‌ها و دريافت اطلاعات جديد از آنها نيز تأكيد شد. شركت‌كنندگان اظهار داشتند داشتن فعاليت‌هاي مشترك به آنها اجازه مي‌دهد تا مسائل زيادي از يكديگر بياموزند و احساس دلبستگي بيشتري نسبت به همديگر مشاهده كنند.
همچنين مبادله اطلاعات بين آنها و نوه‌ها علاوه بر بهبود روابط سبب شد تا پدر و مادربزرگ‌ها مسائل و تكنولوژي‌هاي جديد را فراگيرند.
دانشمندان از اين تحقيق به عنوان تبادل اطلاعات، دانش و مهارت بين نسل قديم و جديد نام مي‌برند و آن را وسيله‌اي براي بهبود استحكام پيوند بين نسل‌ها مي‌دانند. آنها معتقدند خانواده‌اي كه اوقات‌فراغت خود را با يكديگر مي‌گذرانند پيوستگي بيشتري دارند. علاوه بر اين كارشناسان بر اين باورند محبت و عشق والدين به فرزندان سبب مي‌شود آنها اين علاقه را به پدر و مادربزرگ و در آينده به فرزندان خود هديه دهند.

پيشنهادي براي آرامش كودكان درخودمانده

اكثر والدين به‌طور متناوب با كودكاني كه داراي مشكلات و بي‌نظمي‌هاي خواب هستند مواجه شده‌اند، اين مشكلات در كودكان عادي، طبيعي است اما كودكان مبتلا به اوتيسم با بي‌نظمي و اختلالات خواب بيشتري نسبت به همسالان خود مواجه هستند، اختلالات خواب در ميان 40 تا 80 درصد كودكان مبتلا به اوتيسم تظاهر پيدا مي‌كند.
افراد مبتلا به اوتيسم با مشكلات عديده‌اي مواجه هستند كه يكي از آنها بي‌نظمي‌هاي مربوط به خواب آنهاست.
بايد توجه داشت خواب يك مؤلفه مهم در سلامتي محسوب مي‌شود ابتلا به بي‌خوابي در كودكان مبتلا به اوتيسم هنوز مشخص نيست اما در هر حال خواب يك فاكتور ضروري براي رشد، بازسازي بدن، بالا بردن توان سيستم ايمني بدن، يكپارچه كردن حافظه و يادگيري است.
در كودكان مبتلا به اوتيسم فشارهاي ناشي از نارسايي خواب، مشكلات رفتاري هنگام روز آنها را باعث مي‌شود و نداشتن برخورد صحيح با آنها شرايط را وخيم‌تر مي‌كند.
علاوه بر اين مشكلات خواب در اين كودكان به مشكلات خواب والدين و حتي ديگر افراد خانواده و افزايش استرس منجر مي‌شود.
دلايل عمده اختلال خواب كودكان مبتلا به اوتيسم
مهم‌ترين علت بي‌نظمي‌هاي خواب در كودكان مبتلا به اوتيسم تأثيرات محيطي و يا شكل‌گيري غيرعمدي رفتار با آنها است. به عنوان نمونه والدين به صورت غيرعمدي مي‌توانند در تشديد اين مشكل نقش داشته باشند براي مثال تكان دادن كودك يا جابه‌جا كردن وي هنگامي كه خواب است، ريتم خواب كودك را مختل مي‌كند.
يك دليل عمده ديگر خواباندن كودك در اتاقي است كه در طول روز آنجا بازي مي‌كند.
چون كودكان مبتلا به اوتيسم بيش از ساير كودكان دچار اختلالات ريتم خواب مي‌شوند بنابراين تنظيم ملاتونين بدنشان نيز طبيعي نيست. ملاتونين يك هورمون است كه چرخه خواب را تنظيم مي‌كند، بنابراين اين كودكان حساسيت‌هاي بيشتري نيز دارند. به عنوان مثال حساسيتشان نسبت به نور، صدا و يا تماس بيشتر است، بنابراين اتاق خوابشان بايد جايي باشد كه سر و صداي كمتري به آن راه پيدا كند؛ زيرا اگر كودك هنگام خواب بيدار شود، ديگر نمي‌تواند با شرايط محيطي كه وابسته به خواب است ارتباط برقرار كرده و دوباره بخوابد.
مشكلات جسمي از علل ديگر مؤثر در اختلالات خواب كودكان مبتلا به اوتيسم است كه با فاكتورهاي خواب تداخل پيدا مي‌كند.
رفلاكس معده، آلرژي‌ها، وقفه تنفسي هنگام خواب، تشنج‌هاي شبانه و مشكلات مغزي مانند اختلالات دوقطبي و اضطراب‌هاي شديد، از بيماري‌هايي هستند كه خواب شبانه را مختل مي‌كنند.
راهكارهاي حل مشكل
براي حل اين مشكل پزشكان پيشنهاد مي‌كنند كه والدين يك دفترچه خواب براي كودك خود تنظيم كنند و زمان خواب و تعداد دفعاتي كه كودك هنگام شب از خواب برمي‌خيزد را يادداشت كنند.
دفترچه خواب به خانواده كمك مي‌دهد كه نسبت به الگوها و شرايط محيطي كه ممكن است به‌طور غيرعمدي در مشكلات خواب نقش داشته باشند آگاه شوند، علاوه بر اين كودك نيز براي دنبال كردن برنامه زمانبندي خواب خود تشويق مي‌شود و اطمينان قلبي براي درمان خود
پيدا مي‌كند.
خانواده‌ها بايد در نظر داشته باشند برنامه خواب كودك خود را در اولويت قرار دهند زيرا توجه و پيگيري والدين اثرات بسيار مثبتي بر آرامش و تحريك و تشويق كودك براي اجراي برنامه زمانبندي خواب خود دارد.
مشورت با يك متخصص رفتاردرماني نيز براي گرفتن پيشنهادات وي در درمان مشكلات خواب كودك ضروري است.

سبد غذايي مادران شيرده

ارتباط مستقيم بين مادر و نوزاد، اگرچه با تولد پايان مي‌پذيرد اما با آغاز شيردهي، اين ارتباط دوباره شروع شده و به‌طور غيرمستقيم ادامه پيدا مي‌كند.
شير مادر، مجموعه‌اي از تمام ريزمغذي‌هايي است كه او مصرف كرده و شيردهي فرايندي است كه به سبب آن كودك تمامي نيازهاي تغذيه‌اي خود را تأمين مي‌كند. بنابراين هر آنچه كه مادر در اين دوران مصرف مي‌كند بر كيفيت و كميت شير مؤثر است.
همانگونه كه زنان موظف‌اند بسياري ريزمغذي‌هاي مورد نياز بدنشان را در اين دوران به ميزان لازم تأمين كنند، اجتناب يا كاهش مصرف برخي غذاها نيز در اين دوران از بسياري واكنش‌ها و عوارض جسماني تهديدكننده سلامت نوزاد پيشگيري مي‌كند.
فلفل قرمز، فلفل سبز، پودر كاري و دارچين از ادويه‌هايي هستند كه در دستگاه گوارش واكنش‌هايي را به‌وجود آورده و ممكن است با انتقال از طريق شير مادر، موجب اختلالات گوارشي مانند اسهال، آشفتگي معده، دل‌درد و حتي تهوع و استفراغ كودك شود بنابراين بهتر است كمتر مورد استفاده قرار گيرد.
شكلات اگرچه ماده غذايي لذيذي است اما كافئين موجود در آن به كودك منتقل شده و باعث نفخ معده و اختلال خواب او مي‌شود. چاي، قهوه و شكلات از موادغذايي است كه بايد در دوران شيردهي كمتر مورد استفاده قرار گيرد.
لبنيات اگرچه منبع خوبي از كلسيم و ديگر ريزمغذي‌هاست اما برخي انواع لبنيات باعث ايجاد دل‌درد در كودكان مي‌شود. حذف اين منابع غذايي توسط مادر هيچگاه توصيه نمي‌شود اما لازم است انواعي از آن كه اين علائم را تشديد مي‌كند كمتر مورد استفاده قرار گيرد.
سير و پياز از موادغذايي است كه طعم شير را تغيير مي‌دهد بنابراين كودك ممكن است در اين هنگام از تغذيه با شير مادر امتناع كند.
زياده‌روي در مصرف منابع غذايي ويتامين ث، منجر به بروز بثورات پوستي مي‌شود بنابراين موادغذايي مانند آناناس، گوجه‌فرنگي، پرتقال، گريپ‌فروت و ليمو لازم است كمتر مصرف شود. سبزيجاتي مانند كلم، خيار، گل‌كلم و بروكلي باعث انتقال مواد نفخ‌زا از شير به كودك شده و موجب دل‌درد مي‌شود.
بادام زميني از دانه‌هاي روغني است كه احتمال بروز واكنش‌هاي آلرژيك را بخصوص در كودكان كم سن و سال افزايش مي‌دهد بنابراين بهتر است اين ماده غذايي در دوران شيردهي نيز مصرف نشود.
ماهي‌هاي آب شيرين به دليل افزايش احتمال آلودگي، منبع غذايي مفيدي در دوران شيردهي محسوب نمي‌شود. ضمن اينكه لازم است قبل از مصرف گوشت چربي آن به‌طور كامل جدا شود.

عكس

كوچولوي دمدمي‌مزاج در مرحله جدي رشد عاطفي

«دخترم آنقدر دمدمي مزاج است و اخلاقش زود عوض مي‌شود كه اسمش را گذاشته‌ايم «خانم آتشفشان!». او با مربي مهدش مشغول بازي است اما كافي است مربي دستي به موهايش بكشد تا صداي جيغ او بلند شود. ميز شام هم ماجراهاي خودش را دارد. كافي است گوشت موجود در غذايش كمي سفت باشد تا يك ساعت بخاطر اين مسئله گريه كند.»
اگر يك اصل غيرقابل تغيير در دنيا در زمينه اخلاق و روحيات بچه‌هاي نوپا وجود داشته باشد آن اصل دمدمي مزاج بودن آنها در اين سن است. به گفته روانشناسان دمدمي‌مزاج بودن كودك به پروسه طبيعي رشد او در اين سن و سال برمي‌گردد و مهم اين است كه اين حالات رفتاري با بدرفتاري يا لوس بارآمدن بچه‌ها اشتباه گرفته نشود، با اين حال درك و يا حتي تحمل كردن اين تغيير رفتار و خلق و خو هميشه براي افراد و والدين راحت نيست.
درك علت دمدمي‌مزاج بودن كودك و راه‌هاي كنار آمدن با آن به والدين كمك مي‌كند بر عصبانيت خود غلبه كرده و از همه مهم‌تر اين مرحله از رشد عاطفي كودك را بپذيرند. دمدمي‌مزاج بودن بچه‌ها در اين سن دلايل مختلفي دارد.
انتقال نيازها
براي كودكان سنين 1 تا 3 سال، دنيا بزرگ، جذاب و هميشه در حال تغيير است. اين به نظر والدين ديد بسيار خوبي است اما وقتي به اين دنيا از چشم يك كودك نوپا كه كمتر از يك متر قد و دايره واژگاني به اندازه 20 كلمه دارد نگاه شود متوجه خواهند شد دنيا در عين زيبايي چقدر براي آنها كلافه‌‌كننده است. بچه‌هاي 2 ساله عاشق بازي با مدادهاي رنگي و خط‌خطي كردن صفحات سفيد با رنگ‌هاي مختلف هستند و اين در حالي است كه رنگ‌ها را از يكديگر تشخيص مي‌دهند اما نمي‌دانند چطور بايد از والدينشان تقاضاي رنگ قرمز، زرد يا سبز كنند و يا وقتي مداد شمعي مورد علاقه‌شان مي‌شكند همان مداد شمعي را از آنها بخواهند.
گاهي نمي‌توان فهميد كودك در آن لحظه دقيقاً چه مي‌خواهد بنابراين بهتر است والدين خونسردي‌شان را حفظ كنند و به خود يادآوري كنند كه بخاطر وضعيت پيش آمده هيچ‌كسي مقصر نيست. سپس با اشاره كردن يا برداشتن اشيايي كه احتمال مي‌دهند او به آن نياز دارد، در نامگذاري اشيا به او كمك كنند. اين كار دايره واژگان كودك را وسعت مي‌بخشد تا در آينده كمتر دچار سردرگمي شود.
درك درست از زمان
وعده‌اي كه به آينده موكول مي‌شود وعده‌اي است كه هيچ كودك نوپايي آن را نمي‌فهمد و دوست ندارد كه بفهمد. كودك ممكن است بداند كه تشنه است و اين را نيز به والدينش بگويد اما وقتي والدين با سرعت خواسته او را برآورده نكنند شروع به گريه كردن و سر و صدا كردن مي‌كند.
«بچه‌ها عجول‌اند» نداشتن درك درستي از زمان به معناي آن است كه كودكان نوپا موكول‌شدن خواسته‌هايشان به آينده را نمي‌فهمند اما تا برآورده شدن خواسته مي‌توان به راحتي آنها را سرگرم كرد مثلاً تا آماده كردن آب، نظر او را به حباب‌هاي موجود در ماشين لباسشويي جلب كرد. بنابراين سرگرم كردن او با يك پديده خوشايند ديگر، همانقدر براي او لذتبخش است كه نوشيدن آبميوه مورد علاقه‌اش!
تسلط بر عواطف
يك كودك نوپا توانايي چنداني در مسلط شدن بر احساسات و خلق و خوي در حال تغيير خود ندارد و از همين رو آستانه نوسان احساس شادي، غم، سرخوردگي و نااميدي در او بيشتر از يك فرد بزرگسال است. آنها از منطق و استدلالي كه به بزرگسالان كمك مي‌كند بر خشم خود فائق آيند برخوردار نيستند و همين موضوع تصميم‌گيري براي پايان دادن به يك وضعيت يا پيشامد يا يك اتفاق خوشايند را براي آنان دشوار مي‌كند. كودك 2 ساله‌اي كه از بازي با اسباب‌بازي‌هاي خود در حمام و فرو كردن آنها در تشت آب لذت مي‌برد به تصميم مادرش براي شستن او و بيرون آمدن از حمام اعتراض مي‌كند. او قادر نيست بفهمد كه بيرون آمدن از حمام به معني پايان يافتن لذت از بازي‌هاي او نيست و شنيدن يك قصه يا بازي با اسباب‌بازي هاي ديگر هم مي تواند همانقدر لذتبخش باشد.
در اين مواقع مي‌بايست با آرامش به كودك خود توضيح داد موقعيت‌هاي لذتبخش هميشه پايدار نيستند همانطور كه موقعيت‌هاي ناراحت‌كننده ناپايدارند. والدين مي‌بايست با زبان خودش به او بگويند كه او مي‌تواند از يك بازي همانقدر خوشحال شود و لذت ببرد كه از بازي‌هاي ديگر و سعي كنند واژگان مختلف براي توصيف احساسات مختلف را به او ياد دهند. واژه‌هايي مثل: ناراحت، عصباني، خوشحال و... و با اين شكل به او كمك كنند بين اين احساسات مختلف تمايز قائل شود.
انطباق با تغييرات
براي كودكان نوپا تغيير و تحول لذتبخش اما دشوار است و از همين‌روست كه براي آنها تطبيق دادن خود با شرايط و اتفاقات قابل پيش‌بيني و منظم راحت‌تر است.
يك روانشناس مي‌گويد: «آدميزاد براي هماهنگ كردن و تطبيق دادن خود با اين دنياي هميشه در حال تغيير، انرژي فيزيكي و ذهني زيادي صرف مي‌كند و گاهي كودكي كه به نظر والدينش چندان غرق در يك كار نيست بيش از آنچه آنها فكر مي‌كنند روي آنچه انجام مي‌دهد متمركز مي‌شود.
كودكان روي يك كار تمركز بالايي پيدا مي‌كنند و در همين هنگام از آنها انتظار داريم به سراغ يك كار ديگر بروند. اين جابه‌جايي براي ذهن بزرگسالان هم سخت است چه برسد به ذهن يك كودك نوپا.»
كودكان از اتفاقات قابل پيش‌بيني و زنجيره‌وار استقبال بيشتري مي‌كنند. تغيير دادن نوع فعاليت آنان بايد با اطلاع قبلي و نه ناگهاني و بي‌مقدمه صورت بگيرد. به‌عنوان مثال هنگامي كه مادر او را به حمام مي‌برد از قبل به او بگويد: «بعد از شامپو نوبت آب‌بازي و بعد خشك شدن است. بعد هم از حمام بيرون خواهيم آمد تا آماده خواب شوي.»
قدرت تصميم‌گيري
بچه‌ها در اين سن با هدف يا پيش‌فرض‌هاي خاصي به سراغ انجام كار مورد علاقه‌شان مي‌روند و وقتي توانايي فيزيكي يا ذهني لازم براي آنچه را كه مي‌خواهند انجام دهند در خود نمي‌يابند يا صرفاً والدينشان آنها را از انجام كار منع مي‌كنند آن حس كنجكاوي شيرين در چند ثانيه تبديل به اشك و اعتراض مي‌شود. بزرگ‌ترين سرخوردگي براي يك كودك نوپا اين جمله است: «هميشه نمي‌توان به هر آنچه مي‌خواهي برسي»
طغيان احساسات كودكان را مي‌بايست با دادن گزينه هاي معقول به او مهار كرد. براي مثال اگر كودك مي‌خواهد با لباس‌هايي با سليقه خودش به مهدكودكش برود در حالي كه هواي بيرون سرد است والدين بهتر است مانع او نشده و رديف لباس‌هاي زمستاني او را نشانش دهند و به او بگويند از ميان آنها مي‌تواند لباسي را به شرطي كه مناسب اين هوا باشد انتخاب كند، اين روش همچنين شيوه خوبي براي تشويق كودكان به كاري است كه گاهي از انجام آن طفره مي‌روند.
خستگي و گرسنگي
كودكان نوپا ساعات خواب نامنظم‌تري نسبت به بزرگسالان دارند. آنها معمولاً صبح‌ها زودتر بيدار و شب‌ها زودتر خسته مي‌شوند و برعكس كودكان بزرگ‌تر در سه وعده اصلي غذايي موادغذايي زيادي نمي‌خورند بنابراين جاي تعجب نيست كه بچه‌هاي خسته و گرسنه مسلماً حساس‌تر، دمدمي‌مزاج‌تر و عصبي‌تر مي‌شوند. ساعات خواب بخصوص خواب ظهر كودكان را بايد جدي گرفت و فعاليت جمعي و كارهايي همچون بردن او به دكتر، مهماني يا برنامه‌هاي ورزشي را به بعد از استراحت آنان موكول كرد. نكته دوم آنكه والدين مي‌بايست هميشه خوراكي‌هاي سالم و قابل حملي را با خود همراه داشته باشند.

روزنامه ایران ۱۲/۱۲/۸۹

با كودكان مهربان سخت‌گيري نكنيم

 

شناخت ويژگي‌هاي ذاتي و شخصيتي كودكان به اعمال روش‌هاي تربيتي مناسب كمك مي‌كند.
تحقيقات نشان مي‌دهد والدين با شناخت شخصيت كودك خود، قادر خواهند بود بر نحوه غذاخوردن، خوابيدن و واكنش كودك به مسائل جديد، نظارت داشته باشند، همچنين شناختن ويژگي‌هاي برجسته كودك براي قراردادن او در مسير مناسب زندگي، بسيار مفيد خواهد بود و به والدين كمك مي‌كند تا بهترين و ساده‌ترين راه را براي ايجاد آرامش، راحتي و رضايت خود و كودكانشان
برگزينند.
كودكان آنگونه كه هستند رفتار مي‌كنند. بايد توجه داشت آنها حتي قبل از تولد نيز، نيازمند توجه و حمايت عاطفي والدين خود هستند. بايد توجه داشت آنها معتقدند از روي سطح فعاليت كودك در رحم مادر مي‌توان يك نتيجه اجمالي از طبيعت و شخصيت فرزند به دست آورد.
شخصيت كودكان تا حد زيادي موروثي و تا حدي تحت تأثير عوامل محيطي اكتسابي و رفتار پدر و مادر است.
والدين با آگاهي از ويژگي‌هاي ذاتي و شخصيتي كودك خود و چگونگي بيان آنها توسط كودك و نيازها و توانمندي‌هايش، روابط خود و كودكانشان را مستحكم كرده و زندگي سرشار از آرامش را به خود و كودكشان هديه خواهند داد.
كودك مهربان
كودكان مهربان هميشه در حالت صلح و تعامل مثبت با ديگران به‌سر مي‌برند. تحقيقات نشان مي‌دهد كودكان مهربان توانايي تحمل بي‌نظمي را دارند و بسيار خونسرد هستند.
با اين همه، كودكان آرام و مهربان به يك برنامه منظم روزانه نياز دارند تا احساس آرامش و ايمني داشته باشند اما اجراي اين برنامه روزمره نبايد همراه با خشونت و سختگيري باشد، يك برنامه منظم و انعطاف‌پذير و در يك چارچوب منظم كه ساعت‌هاي خوابيدن، بيدار شدن، خوردن وعده‌هاي غذايي، استحمام، خواب نيمروز، تفريح و گردش، كلاس‌هاي آموزشي، فعاليت‌هاي ورزشي و... در آن مشخص شده باشد.
كودكان آرام نيز به فعاليت‌هاي فيزيكي و ورزشي نياز دارند و تصور اينكه آنها هميشه آرام و خوشحال هستند براي انجام ندادن فعاليت فيزيكي قابل قبول نيست، فعاليت‌هاي فيزيكي كودك را در مسير پيشرفت قرار داده و تأثير مهرباني را بيشتر كرده و قوه خلاقيت وي را برمي‌انگيزاند.

روزنامه ایران

۸۹۱۲۱۰

ميكروب‌زدايي از صندلي غذاي كوچولو

تميز كردن صندلي غذاي كودك نيز مانند ساير وسايل او نياز به توجه خاص داشته و بايد آن را به‌طور مرتب ضدعفوني كرد. به‌طور طبيعي پس از هر بار غذا خوردن كودك بايد سيني صندلي را با دستمال تميز كرد اما تميز كردن ساير اجزاي صندلي هر چند هفته يكبار و در صورت بيمار بودن كودك هفته‌اي يكبار ضروري است.
بدين منظور بايد اجزاي صندلي را تا حد امكان از هم جدا كرد. سپس صندلي را روي روزنامه و يا درون حمام قرار داد تا بقاياي غذا و قطرات آب و صابون روي زمين نچكد.
يك سطل را از آب پر كرده و مقداري صابون ملايم درون آن ريخت. سطل ديگري را نيز از آب گرم براي شست‌وشو پر كرد. در صورت امكان بهتر است از مواد شوينده مخصوص كودك استفاده شود.
ابتدا بايد صندلي را با جاروبرقي تميز كرد تا ذرات باقيمانده غذا از روي آن جمع شود. سپس به ترتيب سيني، قسمت پشت و جلو صندلي، دسته‌ها و سپس پايه‌هاي آن را با محلول آب و صابون شست‌وشو داده و تميز كرد. پس از آن نيز كل صندلي را يك يا دو بار آبكشي كرد تا صندلي كاملاً شسته شود. براي تميز كردن گوشه‌ها نيز بايد از گوش پاك‌كن استفاده شود.
قسمت پارچه‌اي صندلي و كمربند ايمني را نيز بايد كاملاً شست‌وشو داد. سپس اجازه داد تا براي مدت حداقل 30 تا 60 ثانيه خشك شود و يا اينكه صندلي را با دستمال حوله‌اي تميز خشك كرد.
براي ضدعفوني كردن صندلي نيز بايد از مخلوط سركه و آب استفاده شود.

رؤياي كودكانه

 

پژواك دغدغه‌هاي ذهني كودك

رؤياي عملكرد كودكان در خواب هم جنبه مثبت دارد و هم جنبه منفي. كودكان متناسب با شرايط فكري، روحي و رواني و موقعيت زندگي، خواب فعاليت‌هاي متفاوتي را مي‌بينند. آنها گاه عملكرد خوشايند و مثبتي دارند و گاه عملكردي منفي و ناخوشايند. كودكي كه در رؤيا مي‌بيند در حال پذيرايي كردن از ديگران است يا با هيجان مشغول فعاليتي است، بيانگر اين است كه او به توجه بزرگ‌ترها و بخصوص افراد خاصي از فاميل نيازمند است. كودكان در رؤياي خود منفعل و غيرفعال نيستند آنها دائماً در حال فعاليت هستند.
البته دختران با پسران در اين زمينه تفاوت‌هاي اساسي دارند. دختران معمولاً در خواب مي‌بينند كه نقش فرشته يا ستاره بازيگر دارند و پسران با حركاتي فعالانه‌تر، برنده بازي‌هاي ورزشي هستند. اين رؤياها برگردان علايق كودكان هستند كه در خواب نمود اغراق‌آميزتري پيدا مي‌كنند.
هر چه كودك در شرايط فكري، روحي و رواني مساعدتري قرار داشته باشد عملكرد او در خواب مثبت‌تر و كاركردهايش نيز نسبت به ديگران منظم‌تر و اغراق‌آميزتر است.
در حالي كه وقتي كودك در شرايط نامساعد فكري و رواني قرار دارد يا از سوي والدينش براي انجام برخي كارها تحت فشار رواني قرار دارد. عملكردش منفي و همراه با شكست اعتمادبه‌نفس است. اين كودكان در رؤيايشان مي‌بينند كه در انجام كارها و بخصوص امتحانات فصل ناموفق بوده و يا برنامه‌هاي زيادي را به انجام نرسانيده‌اند.
روانكاوان معتقدند در اين شرايط مي‌بايست كودك از لحاظ رواني مورد بررسي قرار گيرد و مشكل اصلي او ريشه‌يابي شود زيرا در صورت پيدا نشدن مشكل اصلي ممكن است كودكان تا سال‌هاي بعد گرفتار ناخودآگاه‌هاي اضطراب‌برانگيز شوند.
هر كودكي در شرايط متعادل روحي و رواني مي‌بايست عملكردهايش مثبت و با تفكر سازنده همراه باشد در غير اين‌صورت مي‌بايست سلامت رواني او مورد بررسي بيشتري قرار گيرد.

تنبيه خوب هم داريم

تربيت و رشد صحيح فرزندان از جمله دغدغه‌هاي مهم والدين محسوب مي‌شود و همين اصل مهم باعث شده كه پدران و مادران براي موفقيت و به ثمر رساندن فرزندانشان از روش‌هاي تربيتي مختلفي استفاده كنند و در اين مسئله كوشا باشند.
در گذشته تنبيه بدني يكي از اين روش‌ها بوده است اما امروز بسياري از روانشناسان و جامعه‌شناسان معتقدند، تنبيه بدني اصلي منسوخ شده است، چرا كه پيامدهاي ناخوشايند و غيرقابل جبراني را در آينده كودك رقم خواهد زد.
والدين مي‌توانند از تنبيه و توبيخ كه بخشي از آن به نظام فرهنگي مرتبط است به عنوان يك ابزار اجرايي استفاده كنند اما اجرايي بودن به اين معنا نيست كه از آن براي تنبيه بدني استفاده شود زيرا خشونت‌هاي بدني، در نظام آسيب‌شناسي و از ديدگاه حقوقي عاملي مخرب، همراه با تأثيرات منفي محسوب مي‌شود. از اين‌رو، روش‌هاي بازدارنده ديگري را جايگزين تنبيهات بدني مي‌دانند.
تنبيه مؤثر
تنبيه كردن به عنوان يكي از ابزارهاي كاربردي، در تربيت فرزندان مؤثر است اما جايگاه مؤثر و اساسي‌اي ندارد زيرا اين روش تنها نبايدها را به كودك آموزش مي‌دهد و او را از يادگيري بايدها، دور نگه مي‌دارد. در حقيقت كودك متوجه نمي‌شود، چه رفتار پسنديده‌اي را جايگزين رفتار نادرستش كند. همانطور كه گفته شد تنبيه ابزاري كاربردي براي تربيت فرزندان است اما بايستي با كمك شيوه صحيح اجراي آن، از اين روش به عنوان عاملي تأثيرگذار استفاده كرد.
دكتر ندا علي‌بيگي، مدرس دانشگاه و روانشناس باليني در اين زمينه مي‌گويد: تنبيه‌هايي كه جنبه تربيتي دارد زماني مؤثر است كه به صورت موقت باشد يعني اگر دفعات اين شيوه متعدد و در به‌كارگيري‌اش زياده‌روي شود، اثراتش را از دست خواهد داد و براي كودك به صورت عادت درمي‌آيد. همچنين هيچ‌گاه نبايد اجراي تنبيه به تعويق بيفتد و به محض اينكه رفتار نامطلوبي از كودك سر زد، بايد ارائه شود تا كودك به جدي بودن آن مطمئن شود.
قبل از تنبيه كردن بايستي به كودك گوشزد شود كه رفتار نادرستش چنين پيامدي را دربرداشته است. وي اضافه مي‌كند: نكته مهم ديگر آن است كه در ارائه تنبيه نبايد تهديدهاي غيرواقعي از سوي والدين صورت گيرد. يعني واكنش‌هاي بيش از حدي نشان ندهند كه در نهايت عملي نشود. تنبيه و به‌طور اختصاصي اجراي آن در حوزه خانوادگي و از ديدگاه والدين، ارزيابي‌هاي متفاوتي دارد و معمولاً اختلاف‌نظرها به كيفيت و اجراي اين ابزار نظارت و كنترل بر فرزندان بازمي‌گردد.
دكتر علي‌اصغر عباسي، مدرس دانشگاه و آسيب‌شناس اجتماعي در مورد شيوه هاي اجرايي تنبيه فرزندان معتقد است: شيوه‌هاي تنبيهي بايستي بر پايه نوعي ارتباط متقابل تأثيرگذار و تأثيرپذير ميان والدين و فرزندان اجرا شود. به اين معنا كه اگر والدين با استفاده از اين شيوه‌ها تنها تأثيرگذار و فرزندان تنها تأثيرپذير باشند رابطه‌اي تك بعدي ايجاد خواهد شد كه مشكلات فراواني را به همراه دارد.
شيوه هاي تنبيهي اثربخش
الفباي تربيتي منفي و مضري كه در بعضي از نظام‌هاي خانوادگي رايج است و سازمان بهداشت جهاني هم آن را نقض مي‌كند تنبيه روحي رواني است. دكتر عباسي در ادامه مي‌گويد، غافل بودن از فرزند، تمسخر، محكوم و بي‌منزلت كردن كودك و بي‌توجهي به او از مخاطرات رواني‌اي محسوب مي شود كه عارضه فيزيكي‌اي را به دنبال ندارد اما باعث بروز رفتارهاي ضداجتماعي از سوي كودك خواهد شد. بنابراين به والدين توصيه مي‌شود، شيوه‌هاي توبيخي خود را طبقه‌بندي كنند يعني باتوجه به نوع رفتار غلط كودك، مستحق بودن او به نوع خاصي از مجازات را تعيين كنند و سعي در متنبه شدن او داشته باشند نه اينكه كودك را به تكرار مجدد عمل اشتباهش جسورتر كنند. در واقع هدف از تنبيهات، مديريت رفتار فرزند به سمت ارزيابي مثبت باشد و اگر هدف ارشادي‌اي كه والدين در پي آن بودند به تحقق نرسيد بايستي بدانند كه روش اجرايي‌شان نادرست بوده است. اين جامعه‌شناس مي‌افزايد: يكي از بهترين شيوه‌هاي تنبيهي در خصوص فرزندان كم‌كردن پاداش‌هاست. كم كردن پاداش‌ها به‌گونه‌اي جدي باشد كه فرزندان با توبيخ شدن از سوي والدين، رفتار خود را واكاوي كنند و به اين يقين برسند كه مستحق چنين تنبيهي بوده‌اند و دليل رفتار غضب‌آلود والدين، حركتي ناشايست از سوي فرزند بوده است. علاوه بر اين ميان تخطي و توبيخ فرزندان بايستي تناسب وجود داشته باشد زيرا ناهماهنگي در اجراي تنبيه منجر به احساس ناعدالتي و يا در مواردي سوءاستفاده و باج‌گيري از سوي فرزند خواهد شد.
دكتر علي‌بيگي هم بهترين شيوه بازدارنده و تنبيهي را محروم كردن كودك از خواسته‌هاي مطلوبش مي‌داند. وي اين روش را اثربخش مي‌داند زيرا كودك احساس مي‌كند، موقعيت باارزشي را از دست داده است اما اين محروم كردن او از موقعيت مطلوب بايستي موقت باشد، كودك دلايل محروميتش را بداند و در صورتي كه در مقابل محروم كردنش مقاومت كرد بايستي اين شيوه به صورت قاطعانه اجرا شود. در ضمن مدت زمان محروميت بايستي باتوجه به سن كودك اعمال شود. يعني هر چه سن كودك كمتر باشد، زمان كمتري به محروم كردن او اختصاص داده شود. مثلاً براي كودك چهار ساله، چهار دقيقه زمان محروميت كافي است و بالطبع هر چه سن كودك افزايش پيدا كند زمان محروميت بيشتري را مي‌طلبد.
اتاق محروميت
روانشناسان معتقدند مدت زمان تنبيه آن هم به صورت محروم كردن كودك نبايستي بيشتر از 10 دقيقه به طول انجامد و نكته مهمي كه وجود دارد اين است كه محروميت حتماً در اتاقي اعمال شود كه هيچ‌گونه جذابيتي براي كودك نداشته باشد. دكتر علي بيگي در مورد اتاق محروميت تأكيد مي‌كند: به هيچ‌وجه نبايد از حمام، توالت، آشپزخانه و يا هر مكان خطرناك ديگري به عنوان اتاق محروميت استفاده شود و به آن دسته از خانواده‌هايي كه اتاقي جداگانه ندارند كه از آن به عنوان اتاق محروميت استفاده كنند توصيه مي‌شود: كودك را روي صندلي روبه سمت ديواري كه هيچ‌گونه جذابيت و زيبايي ندارد بنشانند و به او بگويند كه تا 10 دقيقه نبايد از روي صندلي بلند شود.
اين روانشناس تنبيه كلامي را نيز از توبيخ‌هاي مؤثر مي‌داند و مي‌گويد: نكته مثبتي كه در تنبيه كلامي وجود دارد اين است كه همزمان با تنبيه كلامي مي‌توان از روش‌هاي مثبت آموزش رفتاري مناسب استفاده كرد اما هيچگاه نبايد در تنبيه كلامي از كلماتي كه شخصيت كودك را خدشه‌دار مي‌كند و از اعتمادبه‌نفس او مي‌كاهد استفاده كرد. در واقع در اين روش بايستي رفتار كودك مورد بازخواست قرار گيرد نه شخصيت او. به عنوان مثال نبايد به كودك گفته شود كه تو كودك دوست‌داشتني‌اي نيستي بلكه بايد از جمله رفتار تو نادرست است، استفاده كرد.
دكتر عباسي هم در پايان اشاره مي‌كند: تمام انسان‌ها در ميان نيازهاي اجتماعي‌شان به احترام گذاشتن به يكديگر نيازمندند. اين اصل اجتماعي نشان مي‌دهد، همان‌طور كه به نيكي ياد كردن از فردي در حضور ديگران، حس شور و شعف او را برمي‌انگيزد، خدشه‌دار كردن نظام شخصيتي‌اش نيز در مقابل ديگران، به روحيه او آسيب و گزندي وارد مي‌كند كه واكنش سريع و در نتيجه تبعات منفي آينده را به همراه خواهد داشت.

بازي‌هاي تقليدي، اندوخته‌هاي قلك ذهن

 يكسالگي آغاز تحرك‌هاي مهارت‌ساز دوران كودكي است. اگرچه به نظر مي‌رسد كودك به‌طور بي‌هدف برخي فعاليت‌ها را انجام داده و به اين‌سو و آن‌سو مي‌رود اما در واقع اين دوران، كودك نوپا در حال افزايش توانمندي‌ها و مهارت‌هاي خاص خود است.
او با وسايل مختلف سر و كار پيدا كرده و با تجربه دنياي بيروني به اندوخته‌هاي دانشي و مهارتي‌اش اضافه مي‌كند. بنابراين بازي كودك با وسايل و لوازم خانگي، اسباب‌بازي‌هاي مخصوص اين دوره در رشد مهارت‌هاي فيزيكي، ذهني و اجتماعي او تأثيرگذار است.
توانايي‌هاي فيزيكي
كودك پس از گذشت يكسال و پس از اينكه مهارت راه رفتن را فراگرفت به تمرين آن مي‌پردازد. او ديگر صرفاً به راه رفتن فكر نمي‌كند بلكه راه رفتن را بهترين وسيله براي كشف محيط بيرون از خود مي‌داند بنابراين براي كشف دنياي بيروني نيازمند مهارت‌هاي ديگر نيز هست.
مهارت‌هايي مثل هل دادن و كشيدن اشيا، روي هم گذاشتن آنها، خالي و پر كردن ظروف و ضربه زدن و توليد سروصدا. او ساعت‌ها مشغول بازي‌هاي تكراري با اشيا مي‌شود و حتي برخي اوقات اشيا را جابه‌جا مي‌كند.
از پله‌هاي خانه بالا مي‌برد، با پاهايش به آنها ضربه زده و اثر عملكرد خود را روي اشيا تجربه مي‌كند. او حتي مي‌تواند مهره‌هاي درشت را بند كرده و از اين بازي تكراري لذت زيادي ببرد.
گرچه مهارت‌هاي كودك با انجام اين فعاليت‌ها افزايش پيدا مي‌كند ولي در اصل در حال اكتشاف دنياي بيروني خودش است.
توانايي‌هاي ذهني
دانشمند كوچك خانه، علاقه زيادي به دانستن علت وقايع دارد. اينكه يك وسيله چگونه حركت مي‌كند. يا اگر او ليوان را از روي ميز بيندازد چه خواهد شد؟!
به همين خاطر او در اين سن علاقه زيادي به اشيا متحرك پيدا مي‌كند و خود نيز وارد عمل شده و اشيا و مواد را با يكديگر تركيب كرده و با كنجكاوي‌هاي كودكانه‌اش آزمايش‌هاي ثابتي با اشيا مي‌كند شايد او ده‌ها بار ليوان را از روي ميز بيندازد و هر بار با نگاهي اعجاب‌انگيز به آن بنگرد.
نوپاي تازه وارد علاقه خاصي به پنهان كردن اشيا و اسباب‌بازي‌هايش دارد و به‌طور كلي وقتي به يكسال و نيمگي مي‌رسد از دسته‌بندي وسايل و اسباب‌بازي‌هايش لذت مي‌برد.
او علاقه خاصي به گذاشتن اشيا مشابه در يك گروه دارد بنابراين صرف ساعت‌ها وقت براي انجام اين كار برايش لذت‌بخش است.
ساعت‌ها بازي‌هاي تكراري و بي‌هدف را دنبال مي‌كند اما بالاخره در پايان اين حركت بي‌هدف به تشخيص اشيا با كمك علائم مي‌رسد. حالا ديگر مي‌تواند تصاوير را در كتاب شناسايي كند و گاه مداد دست گرفته و خطوط ناهماهنگي را روي كاغذ ترسيم كند. و با اين شيوه نخستين بازي‌هاي تقليدي خود را آغاز مي‌كند. تكاليف تقليدي بزرگسالان را بويژه تكاليف خانگي و خانه‌داري را انجام
مي‌دهد.
توانايي‌هاي اجتماعي
كودك يكساله هنوز آنقدر توانايي‌هاي اجتماعي‌اش رشد نكرده تا بازي با ساير همسالانش را بر بازي انفرادي ترجيح دهد. بيشتر بازي‌هاي او به صورت انفرادي شكل مي‌گيرد و گاه با والدين خود بازي مي‌كند. به همين خاطر سعي در انجام تكاليف بزرگسالان دارد.
نوپاي يكساله حالا معناي محبت كردن به ديگران را خوب مي‌فهمد و لبخندهاي گاه به گاه به ديگران را آغاز مي‌كند. او علاقه خاصي به نگاه كردن تصاوير كتاب و شنيدن شعرهاي قافيه‌دار دارد با اين شيوه مهارت زبان آموزشي‌اش را
تقويت مي‌كند.
با اين اوصاف به نظر مي‌رسد كودك در يكسالگي تمايل زيادي به بازي با اشيا خانگي و برخي اسباب‌بازي‌هاي خاص سن خود دارد.
گرچه انواع و اقسام اسباب‌بازي‌ها در بازار يافت مي‌شود و والدين نيز با تهيه وسايل بازي متناسب با سلايق خود از كودك مي‌خواهند صرفاً با آن مشغول بازي شده و با وسايل خانه كاري نداشته باشند اما نبايد فراموش كرد كه هر كودكي متناسب با نياز ذهني، جسمي و اجتماعي‌اش با دنياي بيرون ارتباط برقرار مي‌كند و محدود كردن او در محيط خانه باعث رشد ناكامل او خواهد شد.
همه اسباب‌بازي‌ها در اين سنين مي‌بايست از نوع اسباب‌بازي‌هاي فعال، اسباب‌بازي‌هايي كه حركت مي‌كنند و يا به وسيله خود كودك سر و صدا توليد مي‌كند باشد.
لزومي ندارد اسباب‌بازي‌هاي اين سن جزئيات زيادي داشته باشد اما هر چه واقعي‌تر باشد بيشتر مورد پسند كودك نوپا است. سبك بودن، حمل آسان و داشتن رنگ‌هاي روشن و براق از ديگر نكاتي است كه در انتخاب اسباب‌بازي‌ها بايد دقت كرد.
نكات ايمني اسباب‌بازي‌ها
اسباب‌بازي‌هاي مخصوص اين سن مي‌بايست محكم، غيرقابل شكستن و غيرقابل تبديل به قطعات كوچك‌تر شدن باشند. در عين حال مي‌بايست دقت شود از مواد سمي و خطرناك ساخته نشده و لبه‌هاي تيز و برنده نداشته باشد و اندازه بزرگي وسيله بازي آنقدر بايد باشد كه داخل سوراخ گوش يا بيني كودك جا نگيرد و گذشته از همه اينها اسباب‌بازي‌هاي الكترونيكي براي كودكان يكساله خطر زيادي داشته و نبايد طوري باشد كه انگشتان او را گاز گرفته يا
زخمي كند.
با رعايت نكات ايمني دسته‌بندي اسباب‌بازي‌هاي مخصوص اين سن به
5 دسته اسباب‌بازي‌هاي تحركي و فعال، دستكاري، خودباورانه، خلاقانه و يادگيري كمك زيادي در رشد مهارت‌هاي كودك مي‌كند.
اسباب‌بازي‌هاي فعال و تحركي
كودك در سن يكسالگي علاقه خاص به اسباب‌بازي‌هاي هل دادني و كشيدني دارد. اسباب‌بازي‌هايي كه با كمك يك ميله يا نخ كشيده مي‌شوند براي اين سن مناسب است. به علاوه انواع ايمن اسباب‌بازي‌هاي چرخدار پياده‌روي كودك يا «واكر» به كودك كمك مي‌كند تا آن را در اتاق
هل داده و بدين ترتيب بازي‌هاي فعال خود را آغاز مي‌كند.
شايد چندان محتاطانه نباشد اما كودكان يكساله علاقه خاص به سوار شدن بر اشيا دارند آنها از صندوقچه خانگي بالا مي‌روند و علاقه خاص به سوار شدن بر دسته صندلي دارند. از اين‌رو بهترين وسيله بازي اين دوره اسباب‌بازي‌هاي چهار چرخ است كه پدال حركتي نداشته باشد.
توپ‌هاي كم‌وزن، توپ‌هاي موزيكال، توپ‌هاي بزرگي كه به آساني توسط كودك قابل جابه‌جايي باشد همه از وسايل تحرك‌برانگيزي است كه براي كودكان يكساله توصيه مي‌شود همه توپ‌ها در اين سن مي‌بايست بيشتر از 44 ميلي‌متر بوده تا كودك نتواند آن را ببلعد. به علاوه همه فعاليت‌هاي حركت كودك نيازمند نظارت والدين است.
سكوهايي كه كودك براي بالا رفتن آن را انتخاب مي‌كند مي‌بايست كوتاه و ايمن باشد و تونل‌هاي بازي كه كودك براي خزيدن در آنها انتخاب مي‌كند نيز مي‌بايست ايمن باشد.
اسباب‌بازي‌هاي ساختني
منظور از اسباب‌بازي‌هاي دستكاري، وسايل بازي است كه كودك در شكل‌دهي به آن نقش دارد. انواع اسباب‌بازي‌هاي چفت شدني و پازل‌ها از اين نوع هستند.
كودك تا قبل از يكسال و شش ماهگي مكانيزم بهم پيوسته كردن اشيا برايش سخت است.
به همين خاطر او مكعب‌هاي پلاستيكي يا چوبي‌اش را روي هم ريخته و بازي مي‌كند اما پس از 5/1 سالگي توانايي بهم چسباندن مكعب‌ها و پازل‌ها را پيدا مي‌كند اما او از هيچ قانون خاصي براي چسباندن آنها بهم تبعيت نمي‌كند. در نتيجه والدين نبايد او را مجبور به ساختن طرحي خاص با مكعب‌ها كنند.
براي اين سن استفاده از مكعب‌هاي
15 تا 25 تكه كافي است و مكعب‌ها و قطعات پازل بايد اندازه 50 تا 100 ميلي‌متر داشته باشند. البته اسباب‌بازي‌هايي كه با فشار دادن يك دكمه يا دستگيره واكنش مكانيكي نشان مي‌دهند نيز براي ارضاي ميل كودك به تأثيرگذاري بر اشيا مناسب است. اين پازل‌ها مي‌بايست ضربه‌پذير باشند و به آساني قابل شكستن
نباشند.
مهره‌هاي رنگي درشت با نخ مخصوص هم از ديگر وسايل بازي دستكاري است كه در آن كودك تمايل به بند كردن مهره‌ها پيدا مي‌كند. تعداد 10 تا از اين مهره‌ها كافي است و مي‌بايست مهره‌ها بيشتر از 44 ميلي‌متر باشد.
اما مفرح‌ترين اسباب‌بازي دستكاري اين دوره آب و شن است كه كودك علاقه خاصي به آن دارد. در صورت فراهم بودن شرايط به كودك اجازه دهيد تا با شن‌هاي ساحلي و آب، بازي ايمن داشته باشد.
اسباب‌بازي‌هاي خودباورانه
كودك وقتي از پله بالا مي‌رود يا وقتي مي‌فهمد مي‌تواند بر اشيا تأثير مستقيم داشته باشد خشنود شده و به خودباوري بيشتري مي‌رسد. يكي از وسايل بازي كه خودباوري كودك را رشد مي‌دهد عروسك است. چون كودك با تقليد از مادرش از عروسك خود به شكلي غيرمنظم و ناهماهنگ مراقبت مي‌كند از اين‌رو عروسك‌هايي براي كودك در اين دوره مناسب است كه پارچه‌اي يا لاستيكي نرم باشد و مو و پلك جداشدني نداشته باشد. عروسك مي‌بايست به‌راحتي در دست كودك قرار گرفته و نبايد كوچك‌تر از
12 تا 14 سانتي‌متر باشد.
علاوه بر اين همراه با عروسك بايد برخي وسايل مربوط به عروسك مثل كالسكه، شيشه شير عروسك، كلاه، كفش و جوراب و... باشد. كودك بازي با اين وسايل را بيشتر پسنديده و روحيه خودباوري‌اش رشد مي‌كند زيرا حالا او مي‌تواند كالسكه را هل دهد و از عروسكش مراقبت كند.
اسباب‌بازي وسايل آشپزخانه مثل يخچال، گاز و ميز نيز براي كودك يكساله مفيد است زيرا او بازي با اين وسايل بازي را در دنياي واقعي نيز دوست دارد. البته در سن يكسالگي اسباب‌بازي‌ها زياد رنگ و بوي جنسيتي ندارد و پسر بچه‌ها هم از بازي با اشيا يا بازي خانه‌داري لذت مي‌برند هر چند برخي از آنها بازي با ماشين‌هاي اسباب‌بازي را ترجيح مي‌دهند كه اين پديده بخاطر تقليد از نقش پدري‌شان است بنابراين بهتر است در اين برهه از زمان نقش جنسيتي كردن اسباب‌بازي‌ها را كم‌رنگ كنيم.
اسباب‌بازي‌هاي خلاقانه
خلاقيت كودك پيش از اين دوره در حال شكل‌گيري است اما بازي با برخي وسايل بازي مثل وسايل موزيكالي و ريتميك خلاقيتش را بيشتر رشد مي‌دهد. وقتي او با قاشق روي ظرف غذايش مي‌زند يا بارها زنگوله‌اش را تكان مي‌دهد در واقع احساس موسيقيايي خود را رشد مي‌دهد. انواع سنج، طبل، سنتور، اسباب‌بازي براي اين دوره مناسب است. به‌طور كلي وسايل هنري مثل مدادرنگي‌هاي بزرگ و ايمن و كاغذهاي بزرگ مقوايي نيز در رشد خلاقيت كودك يكساله مؤثر است.
اسباب‌بازي‌هاي يادگيري
البته كودك در بازي با همه انواع اسباب‌بازي‌ها در حال يادگيري است اما بعضي اسباب‌بازي‌ها كمك بيشتري به يادگيري او مي‌كند. مثل برخي وسايل شنيداري و ديداري، انواع سي‌دي‌هاي تصاوير يا نوارهاي ضبط شده با صداي ريتميك مادر، برنامه‌هاي تلويزيوني كوتاه‌مدت همراه با تصاوير شلوغ و رنگي هم كمك‌كننده است اما توصيه اصلي بر اين است تا والدين كودك را به تماشاي زياد از حد تصاوير تلويزيوني عادت نداده و با كمي صرف وقت بيشتر براي او با تصاوير كتاب اين ميل او را ارضا كنند.
كتاب‌هاي مخصوص اين دوره هم كمك‌كننده است. اين كتاب‌ها مي‌بايست پوشش پلاستيكي محكم داشته و اگر اين كتاب‌ها موزيكالي باشد بهتر است. نبايد كتاب‌هاي كاغذي را در دسترس كودك قرار داد زيرا احتمال پاره كردن يا بلعيدن قطعات كوچك كاغذ در او وجود دارد. بعد از حدود 5/1 سالگي بهترين كتاب‌ها براي رشد حسي و حركتي كودك كتاب‌هاي لمس‌كردني است كه با جنس‌هاي مختلف پارچه‌اي درست شده است.