خبر خبر خبردار
گل آمده به بازار
يكي، دو تا، نَه، ده تا
نَه ده، نَه صد، چه بسيار
به برف و سرما گفته
برو خدانگهدار
خبر خبر شبانه
درخت زده جوانه
دوباره بر سرش بست
شكوفه دانه دانه
به روي شاخه اي ساخت
پرستو آشيانه
خبر خبر خبرهاست
ميان باغ غوغاست
كدام را بگويم
كه هر چه هست، زيباست
خلاصة خبرها
"ال آی خانم خوب و زيباست"
تغذيه مناسب در دوران بارداري و قبل از آن، توصيه متخصصان تغذيه به منظور تولد نوزادي سالم و پيشگيري از ابتلا به بيماريهاي مختلف در جنين و مادر است. مواد معدني و ويتامينها، از جمله گروههاي غذايي مفيد محسوب ميشوند كه مصرف آنها در دوران بارداري نقش مهمي در سلامت زنان باردار و فرزندان آنها ايفا ميكند. اكثر متخصصان، به زنان باردار توصيه ميكنند تا در اين دوران الگوهاي غذايي خود را تغيير داده و مصرف مكملها يا موادغذايي حاوي آنتياكسيدان و ويتامين را در رژيم غذايي خود مطابق با دستور پزشك افزايش دهند. اكثر مكملهايي كه در دوران بارداري، مصرف آن توصيه ميشود، حاوي مقاديري از اسيدفوليك، كلسيم و آهن و... است.
اسيدفوليك
اسيد فوليك از جمله ريزمغذيهاي مفيد در سلامت جنين و مادر است كه مصرف آن سه تا شش ماه قبل از بارداري توصيه ميشود. تحقيقات نشان ميدهد، اكثر زنان دچار فقر اين ريزمغذي مفيد بوده و مصرف اين مكمل، از بسياري از عوارض بارداري مانند تولد نوزاد زودرس، سقط جنين، نقصهاي جنيني كه اكثر آن نقص در تشكيل سيستم عصبي – نخاعي است پيشگيري ميكند.
كلسيم
مصرف كلسيم در دوران بارداري يكي از روشهاي مؤثر در پيشگيري از افزايش احتمال ابتلا به پوكي استخوان در زنان باردار است. كمك به ساخت استخوان و دندانهاي محكم و شكلگيري سيستم قلبي، ماهيچهها و سيستم عصبي سالم از ديگر خواص مصرف كلسيم در دوران بارداري است.
آهن
زنان باردار با مصرف مكمل آهن قبل از بارداري و در صورت نياز در دوران بارداري، از ابتلاي نوزاد به آنمي- کم خونی- پيشگيري ميكنند.
مكمل آهن نقش مهمي در توليد گلبولهاي قرمزخون و سلولهاي ماهيچهاي ايفا ميكند. تحقيقات نشان ميدهد، مصرف ويتامينها و موادمعدني در دوران بارداري، احتمال تولد نوزاد با وزن كم و غيرطبيعي را كاهش ميدهد.
امگا3
بسياري از زنان باردار قادر به مصرف ماهي يا موادغذايي حاوي اسيدچرب امگا3 در دوران بارداري نيستند مصرف مكمل حاوي امگا3، نقش مهمي در سلامت جنين و مادر ايفا ميكند.
ويتامين دي
مصرف ويتامين دي بويژه در سه ماهه آخر بارداري، يعني زماني كه بدن نياز بيشتري به دريافت مكمل كلسيم دارد در سلامت مادر و فرزندش مؤثر است. يك ليوان شير كمچرب، يا مواد غذايي غني شده حاوي مقادير فراواني از اين ويتامين است كه به جذب كلسيم نيز كمك ميكند. در صورتي كه زنان باردار، قادر به نوشيدن شير نباشند، مشورت با پزشك براي مصرف مكملهاي حاوي ويتامين دي و كلسيم لازم است.
مكملهاي ضروري
مشورت با پزشك معالج براي مصرف مكملها در دوران بارداري ضروري است و هيچ گونه مكملي نبايد خودسرانه مصرف شود. از طرف ديگر توجه به استاندارد بودن ميزان تركيبات بهكار رفته در ساخت مكملها ضروري است.
توصيه متخصصان، مصرف مكملهاي بارداري، سه ماه قبل از بارداري است. در نخستين ماه بارداري، سيستم عصبي – نخاعي و مغز جنين در حال شكل گرفتن است. از اينرو مصرف مكملها، تحتنظر پزشك براي پيشگيري از نقصهاي عصبي توصيه ميشود.
بايد توجه داشت، مكملها را بايد با آب فراوان يا آب ميوه مصرف كرد و بهتر است با نوشابه يا شير مصرف نشوند. در دوران شيردهي و بارداري مكمل ميزان مصرف مكملها توسط پزشك معالج تعيين ميشود.
برخي از زنان ممكن است پس از مصرف مكملها دچار تهوع يا استفراغ شوند، يا مصرف مكمل آهن، باعث يبوست در آنها شود. در صورتي كه مكملها، حالت تهوع را افزايش دهد، بهتر است هنگام شب مصرف شوند. جويدن آدامس يا آبنبات بعد از مصرف مكملها يا صرف آن با ميان وعده احتمال ايجاد حالت تهوع را كم ميكند.
در صورتي كه مصرف مكملها باعث يبوست شود، بهتر است، نوشيدن آب فراوان، موادغذايي حاوي فيبر در رژيم غذايي و فعاليتهاي ورزشي در روز انجام شود.
منبع : روزنامه ایران
آيا هرگز نگران لوس شدن كودكتان شده ايد؟ مثلا آيا زمانى كه او را مكرراً مى بوس ید از ذهن شما نمی گذرد که نکند او لوس و بغلی شود؟آ يا هر زمان كه طفل شما گريه كردو به هر دلیل به ویژه این که اعصاب شما را به هم می ریزد فوراً به سمت او مى رويد نگران اين موضوع شده ايد؟ باید بدانید کودک تا حدود یک سالگی فاقد هر نوع ثبت در حافظه است و کارهای او غریزی است . اگر گریه می کند دترد به شما خبر از ناراحتی خود می دهد . در کودکان باهوش ممکن است این زمان برای ثبت خاطره در حافظه کمی زودتراتفاق افتد .در اروپا معمولا می گویند پس از شیر دادن به بچه به گریه او توجه نکنید حداکثر پس از 15 دقیقه خسته شده و می خوابد .
البته رها کردن کودک و گریه او به طور مداوم در روحیه او اثر خوب ندارد
وقتى كودك يك سالگى را پشت سر مى گذارد، كم كم خود را يك شخص كوچك با خواسته هاى مخصوص به خود مى بيند و حال زمانى است كه مادر كمى سخت گير شود. البته اگر نمى خواهد كودكش بعداً لوس و ننر شود. دكتر پت اسپانگين مى گويد: «ثبات گفتارى و رفتارى مادر در اين سن براى كودك بسيار مهم است.» حال بايد ديد چگونه مى شود فهميد چه رفتارى نشانگر مهر و محبت والدين بوده و چه رفتارى باعث لوس شدن او مى شود. در اينجا آمده است كه چگونه مى توان حد و مرز اين دو را تعيين كرد.
از بدو تولد تا شش ماهگى
۱- گريه كردن
خيالتان راحت باشد. كودك در اين سن حتى نمى داند شخصى جداى از شماست. ماكسين فارلى، ۲۷ ساله از لندن كه مادر ايوده ماه است مى گويد: «مادرم به من مى گويد با هر بار گريه كودكم كه به سوى او مى روم در واقع چوبى را براى پشت خودم به وجود مى آورم. به نظر او هر بار كه من براى آرام كردن او مى روم او را لوس و پرتوقع بار مى آورم.» اما وقتى كودك شما گريه مى كند نمى خواهد شما را كنترل كرده و يا خسته كند. او فقط از چيزى ناراحت است و گريه كردن تنها روشى است كه او مى تواند به توسط آن شما را خبر كند. پاسخ به گريه او، خواه از گرسنگى باشد يا از جاى خيس و يا آغوش شما را بخواهد باعث مى شود او احساس امنيت كند. اگر او را با گريه اش تنها گذاشته و به آن اعتنا نكنيم در واقع او بدخلق و يا به اصطلاح عاميانه تر نق نقو مى شود.
۲- گرسنگى
پيشترها مادران برنامه سختى براى غذاى كودكشان داشتند. مثلاً هر چهار ساعت يك بار به او شير مى دادند نه زودتر. امروزه متخصصان مى گويند نبايد اينگونه باشد. دادن شير به او هر گاه كه مى خواهد او را لوس نمى كند فكر نكنيد با اين كار براى بعدها مشكل تراشى مى كنيد. بلكه بايد گفت به نيازهاى او پاسخ مى دهيد.در مقع شیر دادن باید به تغذیه مادر توجه کرد برخی از غذاهای مادر سبب نفخ و دل درد کودک است/
۳- بوسيدن و در آغوش گرفتن
بعضى اوقات به عنوان يك مادر تازه كار احساس مى كنيد نبايد زياد نوزاد را بغل كنيد چون ممكن است اصطلاحاً بغلى شود. اما محققان مى گويند تماس فيزيكى با كودك مانند در آغوش گرفتن و يا حمل كردن او جداى از لوس كردن باعث مى شود كه او احساس آرامش و امنيت كند. اين بدان معناست كه بعداً او بيشتر مى خواهد در جاى خود بوده و با لوازم بازى خود بازى كند.
شش تا دوازده ماهگى
در اين زمان كودك شما هنوز به بوسه ها و اظهار محبتتان نياز دارد اما او همچنين شروع به مطابقت خود با ديگر اعضاى خانواده نيز مى كند. اكنون به وجود آوردن يك برنامه روزانه و اعمال برخى محدوديت ها مى تواند از بروز مشكلات رفتارى در آينده جلوگيرى كند.
۱- وابستگى كودك: كودك در حدود نه ماهگى بسيار به مادر وابسته مى شود و اين به اين دليل است كه او فهميده كه شما شخصى جداى از او هستيد و مى ترسد وقتى او را ترك مى كنيد ديگر بازنگرديد. بهترين راه براى رفع بهانه هاى كودك در آغوش گرفتن و بذل توجه فراوان به او است.وقتى به او اجازه مى دهيد اينگونه به شما وابسته باشد اين بدان معنا نيست كه او را لوس مى كنيد بلكه بنا به گفته دكتر اسپانگين، برعكس مى باشد: شواهدى وجود دارد مبنى بر اينكه كودكانى كه والدينى خونگرم و صميمى داشته و با آنان در اين سن تماس فيزيكى زيادى برقرار مى كنند بعدها احساس امنيت و اعتماد به نفس بيشترى دارند.
۲- ايجاد برنامه روزانه براى كودك: ايجاد يك برنامه ثابت روزانه براى كودك در اين سن عقيده خوبى است. او را وادار كنيد كه براى خوردن غذا، خوابيدن و بازى وقت هاى خاصى داشته باشد. همچنين با اين كار به او مى فهمانيد كه اين شما هستيد كه او را هدايت مى كنيد.
دوازده ماهگى و بالاتر
وقتى كودك شما يك سالگى را پشت سر گذاشته و خود را مى شناسد ممكن است در اثر برخى رفتارها از سوى شما لوس شود.
۱- بدخلقى و يكدنگى كودك
گرين پالمر، ۳۳ ساله، مادر جيك پاتر دوماهه مى گويد: «اولين بارى كه پسرم شروع به بدخلقى كرد وقتى بود كه مى خواستم او را از پارك ببرم. وقتى با بدخلقى او مواجه شدم دوباره به پارك بازگشتم اما مسأله وقتى بدتر شد كه دوباره خواستم با او از پارك به خانه بازگردم. من اغلب به او اجازه مى دهم اگر مى خواهد بار ديگر حرفش را به كرسى بنشاند. اما بدخلقى او بدتر مى شود. يك قانون طلايى در والدين اين است كه هرگز در مقابل بدخلقى كودك تسليم نشويد. چرا كه او به سرعت مى آموزد كه چگونه به هر آنچه مى خواهد دست يابد. به گفته دكتراسپانگين اگر كودك شما بياموزد كه با ايجاد چنين صحنه اى به خواسته خود مى رسد، وقتى كه او بزرگتر شود هم شما و هم او به مشكل برخواهيد خورد. تسليم نشويد. با اين كار،كودك شما مى فهمد كه با داد و قال به جايى نمى رسد و به مرور منطقى تر با مسائل برخورد مى كند.
۲- كمك به كودك
وقتى در زندگى سرتان بسيار شلوغ است ممكن است براى راحت كردن خودتان كارهاى كودكتان را اعم از گذاشتن قاشق غذا به دهان او تا پوشاندن كفشش انجام بدهيد. اما بيشتر كودكان دوست دارند خودشان اين كارها را انجام دهند و اگر زمان كوتاهى را براى آموختن اين كارها صرف كنيد بعداً زمان كار بيشترى خواهيد داشت.
۳- هديه دادن به كودك
هديه دادن مكرر به كودك او را لوس نمى كند اما اين كار به او مى آموزد براى آنها ارزشى قائل نشود. چيزى كه باعث لوس شدن او مى شود، دادن هديه به او براى ترك يك عمل بد است رشوه دادن فقط رفتار بد او را تقويت مى كند. او در آغاز مى خواهد اما دفعه بعد براى آن داد وقال براه مى اندازد!
فرزندان را در درگیریها و اختلافنظرات خود وارد نکنید. وجود اختلافنظر میان زن و شوهر و هر زوجی اجتنابناپذیر است. عقاید متفاوت و رفتار و عکسالعملهای مختلف میان زن و شوهر باعث میشود که آنها بهگونهای دیگر فکر کرده و از زندگی انتظارات متفاوتی داشته باشند.گاهی زن و شوهر با نپذیرفتن این اصل تصور میکنند که باید حرف آنها به عنوان اصلیترین محور زندگی مورد توجه شریک زندگیشان قرار گیرد و اگر اینگونه نشود شروع به آه و ناله كرده و عصباني میشوند و مشکلات و گلایهها را برای فرزندان میگشایند با این امید که نظرات فرزندان به عنوان چتری حمایتی برای آنها باشد، در حالی که در این مواقع نتیجهای معکوس عایدشان خواهد شد.
زن و شوهر باید همواره در زندگی از بیان مشکلات و اختلافنظراتشان در برابر فرزندان پرهیز کنند چون فرزندان نه تنها نمیتوانند حرکت مثبتی در این زمینه انجام دهند، بلکه دچار احساس ترس و اضطراب میشوند و این احساس منفی ذهن آنها را دچار تشویش و اضطراب خواهد کرد و همواره یک دلواپسی در دل آنها باقی خواهد گذاشت.
به جای آنکه به فکر واسطهای برای اصلاح امور بین خود باشید، خودتان با تغییر سبک نگرش، به فكر اصلاح امورتان در زندگی مشترک باشید.
در چند هفته اول نوزادان در حدود 17 تا 18 ساعت در روز مي خوابند؛ اين عادت در حدود ماه سوم به 15 ساعت در روز مي رسد. ولي حداقل در دو ماه اول تقريباً هيچگاه در يك نوبت بيش از سه تا چهار ساعت، خواه در طول روز يا شب، نمي خوابند. اين بـدان معناسـت كه شما نيز بيـش از اين نمي توانيد بي وقفه بخوابيد. در طول شب، شما بايد بيدار شده به نوزاد شير بدهيد و پوشك او را عوض كنيد و در طول روز با او بازي هم خواهيد كرد. در حالي كه بسياري از نوزادان در حدود 8 هفتگي تمام شب را ميخوابند بعضي ديگر تا 5 يا 6 ماهگي به اين مرحله نمي رسند. از همان ابتدا، شما با آموزش دادن به نوزادتان مي توانيد عادات خوب خواب را در نوزادتان به وجود آوريد.
براي شش تا هشت هفته اول نوزاد قادر نخواهد بود كه بيش از 2 ساعت بي وقفه بيدار بماند. اگر سعي كنيد بيش از اين مدت او را بيدار نگه داريد، او بيش از حد خسته خواهد شد و ممكن است در بخواب رفتن مشكل پيدا كند. استفاد ه از قنداق كه روشي قديمي براي پيچيدن نوزاد است ممكن است در طول ماه اول احساس امنيت و آرامش در او ايجاد كند و راحت تر بخوابد.
به علائم خواب آلوده بودن نوزاد توجه كنيد. آيا او چشمانش را مي مالد، گوشش را مي كشد و يا دور چشمانش حلقه سياه به وجود مي آيد؟ اگر متوجه اين علائم و يا ساير علائم خواب آلودگي شديد فوراً او را در رختخواب بگذاريد. شما به زودي در مورد ريتم و الگوي خواب نوزاد خود حس ششم پيدا خواهيد كرد و به طور غريزي خواهيد فهميد كه چه موقع براي خواب آماده است.
بعضي از نوزادان درست زمانيكه شما مي خواهيد به رختخواب برويد كاملاً بيدار مي مانند. براي ماه هاي اول شما قادر نخواهيد بود زياد اين حالت را از بين ببريد. ولي وقتي نوزاد به 2 هفتگي برسد مي توانيد اختلاف روز و شب را به او آموزش دهيد.
وقتي نوزاد در طول روز بيدار و هشيار است تا آنجا كه ممكن است با او بازي كنيد. خانه و اتاق او را روشن و پرنور نگه داريد و صداهاي معمولي خانه نظير زنگ تلفن و تلويزيون را كم نكنيد. اگر مايل است در طول مدت شير خوردن بخوابد او را بيدار كنيد. هنگام شير دادن در طول شب با او بازي نكنيد. نور و صدا را كم كنيد و با او زياد صحبت نكنيد. خيلي سريع او بايد دريابد كه شب هنگام بايد بخوابد.
وقتي نوزاد به 6 تا 8 هفتگي مي رسد به او فرصت بدهيد كه خودش بخواب برود. چگونه؟ جودي مندل، مدير مركز طب خواب در دانشكده پزشكي MCP-Hahnmann در فيلادلفيا و نوسينده «خوابيدن در طول شب: چگونه نوزادان، كودكان نوپا و والدين آنها مي توانند در طول شب خواب بهتري داشته باشند» پيشنهاد مي كند كه وقتي نوزاد خواب آلوده است ولي هنوز بيدار است او را روي تخت قرار دهيد. وي توصيه مي كند كه كودكان را حتي در اين سن خيلي پايين تكان ندهيد و آنها را هنگام خوابيدن در آغوش نگيريد. مندل مي گويد «والدين فكر ميكنند كه اعمال آنها در اين سن تاثيري در كودك ندارد. كودكان عادات خواب خود را فرا مي گيرند. اگر در هشت هفته اول پس از تولد هنگام خواب او را تكان دهيد، چطور ممكن است در آينده انتظار ديگري داشته باشيد؟»
بهترين راه براي حفظ نوزاد از سندرم مرگ ناگهاني وساير خطراتي كه هنگام خواب وي را تـهديـد مي كند فراگيري قواعد خواب ايمن است. از مرتب بودن گهواره يا تختخواب و يا هرجاي ديگري كه نوزاد را هنگام خواب قرار مي دهيد اطمينان حاصل كنيد.
در محل خواب نوزاد بالش يا كوسن قرار ندهيد زيرا با وجوديكه ممكن است راحت به نظر برسد محيط خواب ايمني براي نوزاد نخواهد بود. نوزاد براي خواب نياز به سطحي صاف و در عين حال سفت دارد. حيوانات و اسباب بازي ها را نيز از محيط خواب نوزاد دور سازيد.
دقت كنيد كه نرده هاي تخت نوزاد بيش از 5 تا 6 سانتيمتر از هم فاصله نداشته باشد تا مطمئن باشيد كه سر نوزاد نمي تواند از آن عبور كند. همچنين مطئن شويد كه تشك براي تخت نوزاد اندازه است؛ نبايد بتوان بيش از دو انگشت بين تشك و ديواره تخت نوزاد وارد كرد.
خوابادن نوزاد به پشت احتمال بروز سندرم مرگ ناگهاني را كاهش مي دهد. كارشناسان معتقدند كه از سال 1994 كه سطح آگاهي جامعه در مورد خواباندن نوزاد به پشت افزايش يافته است، حدوداً جان 2000 نوزاد نجات داده شده است.
نوزاد شما احتمالاً دارد خوردن را تمرين مي كند تا ياد بگيرد.
نوزاد هنگام شير خوردن مقداري هوا نيز مي بلعد. زمانيكه هواي بلعيده شده به طرف بالا حركت مي كند با خود مقداري از محتويات معده (شير) را نيز با بالا مي آورد. همچنين از آنجا كه نوزاد دائماً در حال شير خوردن است حجم مايعي كه وارد معده اش مي شود نسبت به حجم معده بسيار زياد است و اين مسئله برگرداندن را تشديد مي كند. از سوي ديگر، عضلات معده نوزادان هنوز كاملاً تكامل نيافته اند و از اين روي عضلات قسمت اتصال معده به مري كه وظيفه شان جلوگيري از برگشت محتويات معده به مري است بخوبي كار خود را انجام نمي دهند. بنابراين برگرداندن نوزاد چندان هم موضوع عجيبي نيست.
بله. توصيه هاي زير مي توانند كمك كننده باشند:
بيشتر شيرخواران بعد از 6 ماهگي و يا زماني كه بتوانند بنشينند ديگر بر نمي گردانند ولي در مورد بعضي نيز اين وضعيت تا يك سالگي ادامه پيدا مي كند.
در صورتيكه كودكتان استفراغ جهنده دارد فوراً به پزشك مراجعه كنيد. در استفراغ جهنده همانطور كه از نامش پيداست محتويات معده بصورت جهنده از دهان كودك خارج مي شود. استفراغ جهنده ممكن است علامتي از "تنگي پيلور" باشد. پيلور محل اتصال معده به روده كوچك است. در تنگي پيلور عضلات اين قسمت ضخيم شده و مانع عبور غذا از معده به روده كوچك مي شوند. همچنين در صورتيكه كودكتان استفراغ مي كند و در آن صفرا كه به رنگ سبز است ديده مي شود سريعاً به پزشك مراجعه كنيد زيرا ممكن است علامتي از انسداد روده كوچك باشد كه نيازمند جراحي اورژانس است. توجه داشته باشيد كه تفاوت استفراغ با برگرداندن اين است كه در استفراغ محتويات معده با نيروي بيشتري خارج مي شود و همچنين حجم بيشتري دارد در حاليكه در برگرداندن، كودك محتويات كمي از آخرين غذاي خورده شده را خيلي آرام بر مي گرداند.
كلام آخر اينكه، بر گرداندن امري عادي در شيرخواران است ولي اگر كودكتان به اندازه اي كه بايد وزن نمي گيرد، حتماً به پزشك مراجعه كنيد.
اولين باري كه مادر در اتاق زايمان كودك خود را در آغوش مي گيرد پستان خود را در دهانش مي گذارد. در اين مرحله شير كامل هنوز توليد نشده و پستان ماده اي بنام آغوز يا كلستروم مي سازد كه نقش مهمي در ايمني كودك در مقابل عفونت ها دارد.
اگر به نظر مي رسد كه نوزاد در پيدا كردن نوك سينه و يا نگهداشتن آن در دهان مشكل دارد سعي كنيد آرامش خود را حفظ كنيد. شير دادن هنري است كه نياز به آرامش و تمرين دارد. هيچكس انتظار ندارد كه شما در شروع همه چيز را بدانيد بنابراين نگراني بخودتان راه ندهيد و اگر در بيمارستان هستيد سعي كنيد از پرستار اتاق زايمان يا بخش كمك بگيريد. (اگر كودك شما نارس بدنيا آمده باشد ممكن است نتوانيد در ابتدا به او شير دهيد. به جاي آن شما بايد شير خود را بدوشيد و با كمك شيشه به نوزاد بدهيد.)
بخاطر داشته باشيد كه شير دادن نبايد دردناك باشد. دهان نوزاد بايد قسمت بزرگي از منطقه تيره دور نوك پستان (areola) را بپوشاند و نوك پستان بايد كاملاً در دهان نوزاد فرو رفته باشد. اگر مكيدن نوزاد باعث درد مي شود نوك سينه را از دهانش خارج كنيد (براي اين كار انگشت كوچك خود را بين دهان نوزاد و نوك سينه فشار دهيد) و دوباره سعي كنيد.
تند تند. هر چه بيشتر شير دهيد شير كامل زودتر ساخته مي شود و شير بيشتري نيز در پستان شما توليد مي شود. شير دادن به تعداد 10 تا 15 بار از هر پستان، 8 تا 12 بار در هر 24 ساعت ميزان مناسبي است. طبق آخرين توصيه هاي انجمن طب اطفال آمريكا، بايد هر زماني كه نوزاد علائم گرسنگي را بروز مي دهد به وي شير داد. اين علائم عبارتند از: افزايش هوشياري يا فعاليت، تكان دادن لب ها و شكلك در آوردن، بدنبال سينه گشتن. گريه معمولاً ديرتر رخ مي دهد. به عبارت ديگر شما بايد قبل از اينكه نوزاد شروع به گريه كند به وي شير بدهيد.
در چند روز اول شما ممكن است نوزاد خود را براي شير دادن بيدار كنيد و نوزاد ممكن است هنگام شير خوردن بخواب برود. براي اينكه مطمئن شويد نوزادتان به اندازه كافي شير مي خورد اگر از آخرين باري كه شير خورده چهار ساعت گذشته است بيدارش كنيد. زماني كه نوزاد بتواند مدت بيشتري هوشيار باشد مي توانيد يك رويه ثابت بصورت هر 1 تا 3 ساعت شير دادن در نظر بگيريد (اين فاصله شب ها كه نوزاد وسط شير خوردن خوابش مي برد كوتاه تر است).
از آنجا كه شير دادن گاهي ممكن است تا 40 دقيقه هم طول بكشد يك جاي مناسب را براي شير دادن انتخاب كنيد. نوزاد را در وضعيتي بگيريد كه به دست و كمرتان فشار نيايد. معمولاً نگهداشتن نوزاد بگونه اي كه پشت سرش روي دستتان باشد بهترين حالت است ولي وضعيتي كه نوزاد خود را نگه مي داريد به راحتي شما بستگي دارد. اگر نشسته شير مي دهيد يك بالش شير دهي بسيار كمك كننده خواهد بود. به هر حال تا زماني كه خود و نوزادتان در وضعيت راحتي قرار نداريد شروع به شير دادن نكنيد چون اين كار مدت زيادي طول مي كشد و ممكن است خسته شويد.
يك رژيم غذايي طبيعي و سالم تنهاي چيزي است كه در دوران شير دهي به آن نياز داريد. در گذشته توصيه مي شود كه مادران شيرده 400 تا 500 كالري اضافه در روز بگيرند ولي تحقيقات جديد نشان داده اند كه نيازي به اين كالري اضافه نيست.
بهتر است از مصرف موادي مانند كافئين، شكلات، غذاهاي تند، و ديگر مواد غذايي محرك كه وارد شير شده و ممكن است براي كودك ناراحت كننده باشند پرهيز كنيد. سعي كنيد مايعات زياد مصرف كنيد - اكسي توسين ترشح شده از بدن شما هنگام شير دادن باعث تشنگي شده و يادتان مي اندازد كه آب بخوريد.
بخاطر داشته باشيد كه هر چند شير دادن عملي طبيعي است ولي ممكن است در روز هاي اول سخت باشد. سعي كنيد از تجربه مادران ديگر كمك بگيريد. توصيه هاي آنها گاهي بسيار با ارزشند.
با اينكه قرنهاست كه مادران كودكانشان را شير مي دهند ولي شير دهي هميشه بي مشكل نيست. زنان زيادي در روز هاي اول دچار مشكل مي شوند. مهمترين مشكلاتي كه ممكن است در 6 هفته اول شير دادن رخ دهند عبارتند از:
در صورتيكه مشكل داريد و نمي توانيد خوب شير بدهيد حتماً با پزشك خود تماس بگيريد.
احتمالاً شما هم مي دانيد كه شير مادر بهترين غذا براي نوزاد است ولي آيا اين را هم مي دانيد كه شير مادر مزايايي بيشتر از يك ماده غذايي صرف دارد؟ شير مادر علاوه بر اينكه حاوي تمام ويتامين ها و مواد غذايي لازم براي نوزاد در 6 ماه اول زندگي است حاوي مواد ضد بيماري نيز بوده و كودك شما را از بيماري ها مصون مي دارد. به همين دليل است كه انجمن كودكان آمريكا شير مادر را تنها غذاي لازم براي كودك در 6 ماه اول زندگي مي داند. مطالعات علمي نشان مي دهند كه شير دادن براي سلامت مادر نيز مفيد است.
در اين مقاله مهمترين فوايد شير دادن براي كودك و مادر آمده است:
مطالعات زيادي از سرتاسر جهان نشان داده اند كه اسهال، مشكلات دستگاه تنفسي تحتاني (ريه ها)، و عفونت هاي گوش در كودكاني كه از شير مادر تغذيه مي كنند كمتر رخ داده و در صورتيكه هم رخ دهند شدت كمتري دارند.
محققين دريافته اند كه فاكتور هاي ايمني موجود در كلستروم يا آغوز (اولين شيري كه در بدن مادر توليد مي شود) از طريق ايجاد يك لايه دفاعي بر روي مخاط روده، بيني و گلو كودك را در مقابل ارگانيسم هاي بيماري زا محافظت مي كنند. اصلي ترين فاكتور ايمني در اينجا igA ترشحي (ايمونوگلوبولين A) است. اين ماده به مقدار زيادي در كلستروم وجود دارد (به همين دليل بايد شير دهي را بلافاصله پس از بدنيا آمدن كودك شروع كرد) ولي در شير در روزهاي بعد نيز با مقادير كمتري وجود دارد.
شير مادر كودك را در مقابل ايجاد بيماري هاي التهابي روده در سنين بالاتر نيز محافظت مي كند. در چندين مطالعه نشان داده شده است كه رابطه اي ميان عدم مصرف شير مادر در زمان نوزادي و ايجاد بيماري هاي التهابي روده نظير بيماري كرون و كوليت اولسرو در بزرگسالي وجود دارد.
يافته هاي چندين مطالعه نشان مي دهد كه شير دادن بمدت 6 ماه يا بيشتر احتمال بروز حساسيت تنفسي يا غذايي را كاهش مي هد. حداقل يك مطالعه نشان داده است كه اين محافظت بخوبي تا سنين پيري باقي مي ماند. مطالعه ديگري نشان داده است كه نوزادان نارسي كه در خانواده اي با سابقه آلرژي بدنيا مي آيند در صورتيكه با شير مادر تغذيه شوند كمتر به اگزما مبتلا مي شوند. همچنين در مطالعه اي ديگر نشان داده شده است كه تغذيه منحصراً با شير مادر حداقل در 4 ماه اول زندگي احتمال ابتلا به آسم را در سنين حدود 6 سالگي كاهش مي دهد.
دانشمندان بر اين تصورند كه اسيد هاي چرب و فاكتور هاي ايمني نظير igA در شير مادر از طريق متوقف كردن ورود پروتئين هاي بزرگ خارجي به سيستم بدن كودك مانع بروز واكنش هاي آلرژيك مي شوند. (پروتئين هاي موجود در شير گاو از شايع ترين مواد حساسيت زا [آلرژن] هستند و به همين دليل است كه كودكاني از شير خشك هايي كه بر پايه شير گاو ساخته مي شوند تغذيه مي كنند بيشتر از كودكاني كه از شير مادر تغذيه مي كنند دچار واكنش هاي حساسيتي مي شوند.)
چندين مطالعه نشان داده اند كه ممكن است ميان تغذيه با شير مادر و ضريب هوشي (IQ) بالا رابطه اي وجود داشته باشد. به نظر مي رسد كه كودكاني كه بمدت 6 ماه يا بيشتر از شير مادر تغذيه مي كنند بيشترين بهره را مي برند. متخصصين موگويند تماس عاطفي كه حين شير دادن شكل مي گيرد احتمالاً در افزايش ضريب هوشي نقش دارد ولي نقش اصلي احتمالاً بعهده اسيد هاي چرب است كه در تكامل مغزي نقش خود را ايفا مي كنند.
نقش شير مادر در وزن كودك در سنين بالاتر مدتها مورد ترديد بوده است. در ماه مه 2005، محققين پس از بررسي 61 مطالعه انجام شده در مورد رابطه ميان شير مادر و چاقي در سنين بالاتر به اين نتيجه رسيدند كه تغذيه با شير مادر در ماه هاي بعد از تولد با كاهش خطر چاقي رابطه دارد. البته آنها همچنين بر اين باور بودند كه براي تعيين شدن اين رابطه به مطالعات بيشتري نياز است.
متخصصين بر اين باورند كه تغذيه با شير مادر به چند دليل بر افزايش وزن در سنين بالاتر اثر دارد: كودكاني كه از شير مادر تغذيه مي كنند نظم بهتري از نظر تغذيه دارند و اين سبب مي شود كه در سنين بالاتر تغذيه سالم تري داشته باشند. شير مادر نسبت به شير خشك انسولين كمتري دارد (انسولين محرك تولد چربي هم هست). و ميزان هورمون پروتئيني لپتين در بدن كودكاني كه از شير مادر تغذيه مي كنند بيشتر است؛ محققين معتقدند كه اين ماده در تنظيم اشتها و چربي نقش دارد. همچنين كودكاني كه شير خشك مي خورند در مقايسه با آنهايي كه از شير مادر تغذيه مي كنند در هفته هاي اول زندگي سريع تر وزن مي گيرند و اين وزن گيري سريع با چاقي در سنين بالاتر ارتباط دارد.
مطالعات نشان داده اند كه تغذيه با شير مادر مي تواند سبب كاهش خطر ابتلا به لوسمي هاي حاد لنفوبلاستيك و ميلوئيد شود. محققين دقيقاً نمي دانند كه شير مادر چگونه خطر ابتلا به اين سرطان ها را كاهش مي هد ولي معتقدند آنتي بادي هاي موجود در شير مادر ممكن است سبب تقويت سيستم ايمني كودك شوند. در اين زمينه تحقيقاتي در حال انجام است.
به نظر مي رسد كه تغذيه از شير مادر بمدت بيش از 6 ماه خطر ابتلا به ديابت غير وابسته به انسولين (تيپ 1) را كاهش مي هد. در يك مطالعه كودكاني كه كمتر از 3 ماه با شير مادر و قبل از ماه چهارم با شير گاو تغذيه شده بودند 1.5 برابر بيشتر به اين نوع ديابت مبتلا شدند. مكانيسم محافظت شير مادر در مقابل اين بيماري كاملاً مشخص نيست ولي محققين احتمال مي دهند كه فاكتور هاي ايمني موجود در شير مادر ممكن است در اين زمينه نقش داشته باشند.
به نظر مي رسد كه شير مادر محافظت ويژه اي براي نوزادان نارس ايجاد مي كند. در يك مطالعه ديده شده است كه در كودكاني كه در هنگام تولد وزن بسيار كمي داشتند و از شير مادر تغذيه شدند تعداد دفعات عفونت خوني جدي و مننژيت، كمتر از كودكاني بود كه با شير خشك تغذيه شده بودند. همچنين يافته هاي يك مطالعه ديگر نشان مي دهد كه احتمال بالا بودن فشار خون در سنين نوجواني در نوزادان نارسي كه با شير مادر تغذيه مي شوند كمتر است.
شواهد محكمي دال بر كاهش خطر "سندرم مرگ ناگهاني نوزاد" در كودكاني كه از شير مادر تغذيه مي كنند وجود ندارد. در بعضي از مطالعات رابطه اي ميان شير مادر و بروز كمتر اين سندرم ديده شده است در حاليكه در بعضي مطالعات ديگر چنين رابطه اي ديده نشده است. با اين حال آنچه كه مشخص است اين است كه شير مادر خطر بروز عفونت هاي تنفسي و گوارشي را كه خود ممكن است با اين سندرم ارتباط داشته باشند كاهش مي هد.
شير دهي به كاهش سريع وزن مادر بويژه در سال اول كمك مي كند. دليل اين امر اين است كه بدن مادر با ساختن شير كالري مي سوزاند.
از آنجا كه شير دهي سبب آزاد شدن هورمون اكسي توسين از بدن مادر مي شود مادر احساس راحتي و آرامش بيشتر هنگام شير دادن دارد. مطالعات متعدد در حيوانات و انسان نشان داده اند كه اكسي توسين به آرامش كمك مي كند.
در يك مطالعه از اين مطالعات نشان داده شد كه زناني كه ميزان اكسي توسين در بدنشان بالا بود هنگاميكه از آنها خواسته شد در مورد مشكلات شخصي شان صحبت كنند استرس و فشار خون كمتري داشتند. اكسي توسين همچنين كمك مي كند تا رحم منقبض شده و به اندازه قبل از حاملگي برسد و اين انقباض سبب كاهش خونريزي پس از زايمان مي شود.
در مطالعات متعدد نشان داده شده است كه هر چه مدت شير دهي بيشتر باشد احتمال ابتلا به سرطان هاي پستان و تخمدان كمتر است. در مورد سرطان پستان، شير دهي بمدت حداقل يك سال، بيشترين اثر محافظتي را دارد. هنوز كاملاً مشخص نيست كه شير دهي چگونه چنين تأثيري دارد ولي تغييرات ساختماني در بافت پستان بر اثر شير دهي و اين حقيقت كه ترشح شير مقدار استروژن تولد شده در بدن را كاهش مي هد احتمالاً در اين مسئله نقش دارند. محققين بر اين باروند كه تأثير شير دهي بر كاهش ابتلا به سرطان تخمدان نيز ممكن است به سبب كاهش تولد استروژن باشد.
شواهد متناقضي مبني بر ارتباط ميان شيردهي و تراكم استخواني وجود دارد. روشن است كه تراكم استخواني در زنان شير ده با شروع شيردهي احتمالاً به دليل كمبود كلسيم يا استروژن كمتر مقداري كم مي شود ولي اين كاهش در حين يا بعد از قطع شير دهي جبران مي شود. دو مطالعه نشان دادند كه شير دهي ممكن است در دراز مدت تراكم استخواني را بهبود بخشيده و با كاهش خطر شكستگي استخوان لگن در سنين پيري همراه باشد
| سن كودك |
مهارتهاي اصلي |
مهارتهاي اضافي |
مهارتهاي پيشرفته |
| 1ماهگي |
|
|
|
| دو ماهگي |
|
|
|
| سه ماهگي |
|
|
|
| چهارماهگي |
|
|
|
| پنج ماهگي |
|
|
|
| شش ماهگي |
|
|
|
تقريبا 20 ٪ همه شيرخواران دچار كوليك مي شوند. كوليك يك اصطلاح كلي است براي گريه هاي غير قابل كنترل در كودكي كه از ساير جهات سالم است. شيرخوار دچار كوليك بيش از سه ساعت در روز و براي بيش از سه روز در هفته گريه يا نق نق مي كند. اين مساله با شيوع يكسان بين كودك اول و ساير كودكان و نيز بين دخترها و پسرها ديده مي شود.
مشكل است بگوييم كوليك براي كدام يك دردناكتر است، والدين يا كودك. يك شيرخوار مبتلا به كوليك بطور آشكار حالت پريشاني و ناراحتي دارد و نمي تواند آرام گيرد. والدين نيز ممكن است بعلت شنيدن صداي گريه هاي كودك براي ساعتها دچار پريشاني و آشفتگي شوند و اين امر ممكن است بقدري باشد كه نهايتا آنها را نيز وادار به گريه نمايد!
در واقع همه شيرخواران گاهي گريه مي كنند، بطور متوسط هر كودك حدود دو ساعت و نيم در روز گريه مي كند. اما كودك مبتلا به كوليك، علاوه بر گريه هاي ممتد، كاملا نا آرام و ناراحت است. او ممكن است بطور متناوب پاهايش را جمع كرده و دراز كند و دفع گاز داشته باشد. كوليك اغلب بين ساعت 6 عصر و نيمه شب رخ مي دهد. گرچه ممكن است هر زماني ايجاد شود اما معمولا عصرها و شبها تشديد مي شود.
معمولا سن شروع كوليك در شيرخواران حدود دو تا چهار هفته است و پايان آن حدود سه ماهگي يا در كودكان كم شانس تر تا شش يا نه ماهگي مي باشد.
بيش از 50 سال است كه دانشمندان سعي كرده اند به اين پرسش پاسخ دهند. بيشتر تقصيرها متوجه سيستم گوارش نابالغ شيرخواران است. در حقيقت كلمه كوليك از واژه يوناني "كوليكوس" (kolikos) گرفته شده است كه تقريبا به معني "روده" است. همچنين بعضي فرضيات علمي هم وجود اين ارتباط را تائيد مي كنند. براي مثال، دستگاه گوارش نوزادان داراي مقادير بسيار كم آنزيمها و شيره هاي گوارشي است كه مسئول هضم مواد غذايي هستند. يا بر اساس برخي مطالعات، سيستم عصبي در حال تكامل در كودكان به آساني دچار هيجان مي شود. بعضي از كارشناسان نيز اين نظريه را مطرح مي كنند كه در كودكي كه دچار خستگي يا تحريك بيش از حد مي شود، كوليك م يتواند راهكار او براي قطع محركهاي اطراف باشد تا وي بتواند بخوابد. شيرخواراني كه در معرض تماس با دود سيگار هستند احتمال بيشتري براي ابتلا به كوليك دارند.
واقعا نه! البته صرفنظر از فشار هيجاني و استرسي كه در خانه ايجاد مي شود. با وجود اين عاقلانه است به كمك پزشكتان يا كارشناس بهداشت در مركز بهداشتي درماني، مطمئن شويد كه علت گريه هاي طولاني كودكتان يك فتق يا ساير مشكلات طبي نباشد.
هم شيرخشك و هم شير مادر ممكن است با كوليكهاي شيرخوار ارتباط داشته باشند.
گاهي اوقات شيرخواراني كه شير مادر مصرف مي كنند، بعلت وجود يك ماده خاص در غذاي مادرشان مبتلا به كوليك مي شوند. برخي مادران دريافته اند كه اگر نوشيدن شيرگاو و ساير مواد لبني را متوقف كنند، اين وضعيت بهبود مي يابد. اگر از شير خودتان به كودك مي دهيد، سعي كنيد مواد لبني را براي چند روز قطع كنيد تا ببينيد آيا تفاوتي ايجاد مي شود يا نه. اگر كوليك كودكتان بهبود يافت كه مقصر را شناخته ايد. اگر نه، اميد را از دست ندهيد و حداقل ديگر نيازي به محروم كردن خود از شير و ساير لبنيات نداريد. برخي از مادران تجربه كرده اند كه حتي جايگزين كردن ماست به جاي شير در لبنيات روزانه، مي تواند تا حدي كوليك شيرخوارشان را كاهش دهد.
به نظر مي رسد برخي كودكاني كه شير مادر مي خورند در صورتيكه مادرشان در مصرف غذاهاي ، گندم، برخي ميوه هاي تابستاني و مواد نفاخ مانند حبوبات يا انواع كلم زياده روي كنند دچار ناراحتي مي شوند. البته براي امتحان اينكه اين غذاها باعث ناراحتي كودكتان مي شود، از خوردن كلم، گل كلم، حبوبات، سير، كافئين و ساير مواد تحريك كننده براي چند روز اجتناب كنيد. اگر كودكتان بهتر شد هر دفعه يك غذا را وارد رژيم غذايي خود كنيد و بين ورود غذاها چند روز فاصله بگذاريد. تشخيص اينكه كدام ماده غذايي سبب مشكلات كودكتان مي شود نبايد خيلي سخت باشد: اگر گريه وي پس از ورود يك غذا مجددا شروع شود، خواهيد دانست كه اين غذا مسؤول ناراحتي كودك است. شما بايد تا زماني كه حساسيت كودكتان از بين برود از آن ماده پرهيز كنيد، و اين اتفاق اغلب حوالي 3 ماهگي رخ مي دهد. گرچه اين كار ممكن است كمي سخت باشد اما در عوض يك كودك خوشحال خواهيد داشت. بعلاوه ممكن است انجام همه اين آزمايشات چند ماه طول بكشد و تكامل دستگاه گوارش شيرخوار در اين مدت باعث بهبود وضعيت وي خواهد شد؛ با اين حال درگير بودن با مساله به شما احساس بهتري مي دهد از اينكه كاري براي كودكتان انجام داده ايد. شما هر آنچه مي توانستيد، كرديد!
اگر كودكتان از شيشه استفاده مي كند، براي پي بردن به اين نكته كه آيا شير خشك سبب تحريك كودك مي شود، ممكن است لازم باشد شيرخشك را عوض كنيد. نكته آخر اينكه هر زمان كه از شير خود يا شير خشك به كودك مي خورانيد، مطمئن شويد كه حين شيردهي و در پايان آن آروغ كودك را گرفته ايد. اين امر كمك مي كند فشارتجمعي ناشي از بلع هوا كاهش يابد.
علاوه بر تغييراتي كه در تغديه خودتان و كودك ايجاد مي كنيد، روشهاي ديگري نيز وجود دارد تا شما بتوانيد به كاهش درد ناشي از كوليك كودكتان كمك كنيد. اول از همه، اگر شما نيز گريه مفصلي كرده ايد، خودتان را ببخشيد! گوش دادن به گريه شيرخوار براي چند ساعت متوالي اكثر والدين را از پاي در مي آورد. سپس يك نفس عميق بكشيد و آرامش خود را بدست آوريد. اگر شما هم مضطرب و كلافه باشيد، كودك اين حالت را از شما دريافت مي كند و هرگز نخواهيد توانست كه وي را آرام كنيد.
حالا مي توانيد از فهرست زير استفاده كنيد. به ياد داشته باشيد كه هر كدام از اينها ممكن است براي همه موثر نباشد، بنابراين آمادگي داشته باشيد كه بعدي را انجام دهيد. ممكن است شما روش جديدي غير از آنچه در اينجا آورده ايم را تجربه كنيد، در اينصورت مي توانيد آنرا به سايرين معرفي كنيد.
به كودك خود پستانك بدهيد. البته شايد اين يك حقه باشد، اما گاهي اوقات مكيدن مي تواند به كودك آرامش دهد. تاب دادن كودك در گهواره نيز مي تواند كمك كننده باشد.
كودك خود را از روي شكم، روش زانوهايتان يا داخل وان آب گرم قرار دهيد. در اين حالت با نوازش يا ماليدن پشت كودك مي توانيد به كاهش فشار شكم وي كمك كنيد.
كودك را در آغوش بگيريد و با او صحبت كنيد، قدم بزنيد، تاب دهيد يا با سرعت راه برويد. مسلما بغل كردن شيرخواري كه بطور مداوم گريه مي كند كار آساني نيست، اما با اين كار هم گرما و حضورتان موجب آرامش در كودك مي شود و هم ضربات ملايم ناشي از قدمهاي سريع شما ممكن است به حركت گاز در روده هاي كودك كمك كند. با همين ايده بعضي نيز گذاشتن كودك در گهواره و تكان دادن را پيشنهاد مي كنند و در صورت امكان گردش دادن كودك در اتومبيل.
سعي كنيد فضا را تغيير دهيد. مي توانيد كودك را در كالسكه يا داخل "آغوش" به گردش بيرون از خانه يا پارك ببريد. هواي تازه و حركات ريتميك ممكن است او را به خواب برد.
به حمام برويد. مي توانيد كودك را در وان مخصوصش بگذاريد يا به همراه او خودتان هم در وان بزرگ برويد. گرماي حمام و صداي آب اثر خوبي روي كودك ناآرام خواهد داشت.
كودك را ماساژ دهيد. مي توانيد در دماي مناسب لباسهاي كودك را درآوريد، روي يك حوله تمام بدن يا فقط شكم وي را با استفاده از يك روغن طبيعي يا روغن بچه ماساژ دهيد. براي ماساژ شكم، مي توانيد كمي روغن زيتون روي شكم شيرخوار بريزيد و با انگشت شست از اطراف ناف شروع كنيد. فرض كنيد كه مي خواهيد دوايري را با انگشت رسم كنيد و به تدريج كه از ناف دور مي شويد دواير بزرگتري را بكشيد. دقت كنيد كه خيلي به شكم كودك فشار نياوريد. اين كار را مي توانيد با خواندن يك لالايي يا شعر و يا گوش دادن به موسيقي آرام نيز انجام دهيد.
در صورتي كه شما هميشه در حال غذا دادن، تعويض پوشك، خواباندن و سرگرم كردن كودك خود هستيد، گاهي نيز مي توانيد استراحت كوتاهي به خود بدهيد. اگر اين امكان را داريد او را براي چند ساعت به همسر يا يكي از بستگان بسپاريد تا كمي استراحت كنيد.
بله، داروهاي ضد نفخ مخصوص كودكان وجود دارد. برخي داروهاي بزرگسالان هم در مواردي با مقدار بسيار كم براي شيرخواران تجويز مي شوند، اما دقت كنيد كه انتخاب و روش استفاده از دارو را به پزشك كودكتان واگذار كنيد؛ هر دارويي را تنها با دستور پزشك و فقط از داروخانه تهيه كنيد. مواد گياهي و عصاره و عرقيات را نيز خودتان بخوريد.
در واقع براي والدين ممكن است بسيار دردناك باشد كه بايد گريه هاي متناوب، دلگير كننده و آزار دهنده كودك را تحمل كنند. كودكان مبتلا به كوليك كاملا خوب هستند. پزشك معروف كودكان دكتر اسپاك اينگونه مي نويسد: "بدون توجه به ساعتها گريه كردن، اين كودكان بزرگ مي شوند و وزن مي گيرند، نه فقط در حد طبيعي كه بهتر از حد طبيعي رشد مي كنند." و نكته آخر اينكه در يك مطالعه مشخص شده كه كودكان مبتلا به كوليك در آينده مسائل زندگي را حتي بهتر حل مي كنند!
وقتي را به فراگيري دوره CPR شيرخواران و كودكان اختصاص دهيد. اين روش بر حسب سن كودك فرق مي كند و انجام ناصحيح آن ممكن است بسيار زيان بخش باشد.
دستورالعمل زير مخصوص كودكان زير يكسال است كه بعلت انسداد راه هوايي دچار خفگي شده اند.
اگر كودك شما بطور ناگهاني توانايي سرفه كرن، گريه كردن و جيغ كشيدن را از دست داده است ممكن است چيزي مسير تنفس او را بند آورده باشد و شما بايد براي بيرون آوردن آن دست بكار شويد. ممكن است كودك اصوات عجيب از حلق خارج كند و يا پوست او به رنگ قرمز روشن يا آبي در آيد.
اگر كودك سرفه و استفراغ دارد مسير تنفسي او كاملا مسدود نشده است. در اينصورت اجازه دهيد سرفه كند. سرفه موثرترين راه برطرف ساختن انسداد است.
اگر كودك قادر نيست چيزي را كه در مسير تنفسي اش گير كرده، با سرفه خارج سازد از يك نفر بخواهيد كه به اورژانس اطلاع دهد و شما ضربات پشت و فشردن سينه را شروع كنيد (به مرحله 2 مراجعه كنيد).
اگر با كودك تنها هستيد 2 دقيقه از او مراقبت كنيد سپس به اورژانس اطلاع دهيد.
از طرف ديگر اگر مشكوك هستيد مسير تنفسي كودك به علت تورم حلق مسدود شده است بلافاصله به اورژانس اطلاع دهيد. ممكن است كودك شما دچار يك واكنش آلرژيك نسبت به چيزي كه خورده و يا گزش حشره شده باشد و يا ممكن است مبتلا به عفونت حلق مثلا خروسك باشد.
اگر كودك دچار مشكلات قلبي نيز هست فورا به اورژانس اطلاع دهيد.
اگر كودك قادر نيست خودش مسير تنفسي اش را تخليه كند و شما معتقيد كه چيزي آنجا گير كرده است در حاليكه با كف دست سر و گردنش را نگاه داشته ايد، بدقت او را روي بازوي خود قرار دهيد و صورتش را به طرف پائين بگيريد. دستي كه كودك را نگه داشته است به ران خود تكيه دهيد.
كودك را طوري نگه داريد كه سرش پائين تر از ساير قسمت هاي بدن قرار گيرد. بعد با استفاده از پاشنه دست 5 ضربه به پشت، بين دو تيغه شانه اش وارد كنيد تا آنچه در آنجا گير كرده است از جاي خود خارج شود.
سپس دست آزاد خود را (آن دستي كه ضربات پشت را با آن وارد كرده ايد) روي پشت كودك قرار دهيد در حاليكه ساعدتان در مسير ستون مهره ها قرار دارد. سپس او را به آرامي در حاليكه سر و گردنش را نگه داشته ايد بگردانيد بعد در حاليكه دستتان را به ران تكيه داده ايد صورت كودك را رو به بالا نگه داريد و در اين حال هم سرش را پائين تر از ساير قسمت هاي بدن نگه داريد.
سر 2 تا 3 انگشتتان را روي خطي فرضي كه بين دو نوك سينه هاي كودك ترسيم كرده ايد، بگذاريد. براي ايجاد فشار به آرامي سينه را 5/2 تا 5/3 سانتي متر به پائين فشار دهيد بعد صبر كنيد تا سينه به وضعيت طبيعي بازگردد. 5 فشار به سينه او وارد كنيد و اين عمل را كاملا نرم و آرام انجام دهيد. حركات نبايد پرشي باشد.
همين عمل 5 ضربه پشت و 5 فشار سينه را متناوبا آنقدر ادامه دهيد تا شيئي كه در مسير تنفسي گير كرده بيرون آيد و كودك سرفه كند. اگر او سرفه مي كند بگذاريد آنقدر سرفه كند تا كاملا خارج شود.
اگر در هر لحظه اي كودك بيهوش شود به CPR يا احيا قلبي- تنفسي نياز خواهد داشت .
دوبار به او تنفس مصنوعي بدهيد. اگر هوا پائين نمي رود (سينه بالا نمي آيد)،
سر او را برگردانيد و دوبار ديگر به او تنفس مصنوعي بدهيد.
اگر هنوز هم سينه بالا نمي آيد 30 بار سينه او را فشار دهيد. داخل دهان را نگاه كنيد و اگر جسمي را مي بينيد آنرا خارج سازيد. دوبار ديگر به او تنفس مصنوعي بدهيد، فشردن سينه را تكرار كنيد و همينطور ادمه دهيد تا كمك برسد.
منبع : روزنامه ایران
برخي از اين احساسات از قرار زير خواهند بود:
در ماههاي اول پس از تولد نوزاد، بروز احساسات متضاد در پدر، امر مهمي است كه اين چند ماه را از همه سالهاي بعدي متمايز مي سازد. پدر از يك سو با احساس مردانگي، قدرت و افتخار (بواسطه حيات بخشيدن به يك موجود جديد) مواجه است و از سوي ديگر، هنگامي كه نمي تواند نيازهاي كودكش را برآورده سازد يا حتي گاهي اوقات از درك اين نيازها نيز عاجز مي شود، احساس درماندگي به او فشار مي آورد.
عشق همه جانبه شما به كودكتان با عشق شما به هيچ شخص ديگري قابل مقايسه نيست.
ممكن است يك روز به نوزاد خود نگاه كنيد و متوجه شويد كه از آن علاقه تند و تيز روز قبل، خبري نيست؛ آن شور و عشق، جاي خود را به يك احساس معمولي داده است. نمي دانيد كه آيا اصلا اين كودك را مي شناسيد يا خير؟ اصلا برايتان اهميت دارد يا خير؟ احساس مي كنيد كه دوست داريد همه اين احساسات پدرانه را به گوشه اي بيندازيد و يك زندگي جديد را آغاز كنيد. احتمال زيادي وجود دارد كه اولين چيزي كه حس كنيد، احساس گناه باشد: فكر مي كنيد كه چون احساس شما نسبت به اين نوزاد بيگناه متغير است و نمي توانيد همواره او را با تمام وجود دوست داشته باشيد، پس پدر خوبي نيستيد. اين دمدمي مزاج بودن، بخشي از احساس پدر شدن است، و اين حالتها بارها و بارها در سالهاي آينده (حتي تا 50 سال بعد) تكرار خواهند شد؛ پس بهتر است به آن عادت كرده و با آن كنار بياييد.
هرچند برخي فكر مي كنند كه افسردگي پس از زايمان متعلق به زنان است، اما واقعيت اين است كه تعداد زيادي از مردان نيز پس از تولد نوزاد خود دچار افسردگي مي شوند. برخلاف همسرتان، افسردگي شما ناشي از تغييرات هورموني در بدن شما نيست، بلكه بيشتر ناشي از واقعيتهاست. هنگامي كه شما در انتظار به دنيا آمدن كودك خود بوديد يا در روزهاي اول پس از تولد او، اطرافيان بيشتر به شما توجه مي كردند و چندان به شما سخت نمي گرفتند. اما پس از چند هفته، دوباره به كار و فشارهاي آن برمي گرديد؛ بعلاوه بايد با هزينه هاي جديدي كه بر زندگي شما تحميل شده، به هم ريختن برنامه خوابتان و حتي موارد جزئيتري مانند افزايش شستشو در منزل، كنار بياييد. همين موارد براي افسرده كردن يك نفر كافي است.
اولين ماههاي پس از تولد نوزاد، براي پدر، آغشته به ترس ها و دلهره ها است: نگران هستيد كه شايد نتوانيد انتظاراتي را كه از شما به عنوان يك پدر مي رود، برآورده كنيد؛ دلهره داريد كه شايد نتوانيد از كودك يا خانواده خود در برابر مشكلات يا خطرها حفاظت كنيد؛ از اينكه نمي دانيد چگونه بايد با كودك خود برخورد كنيد نگرانيد؛ اينكه ممكن است بيش از حد به پدر خود شبيه باشيد، يا از سوي ديگر اينكه نمي توانيد به اندازه كافي مانند او خوب باشيد، شما را آزار مي دهد و اينكه احتمال مي دهيد شايد اشتباه خطرناكي مرتكب شويد، بيش از هرچيز ديگر براي شما دغدغه ايجاد مي كند. اين دغدغه ها و موارد ديگر، مرحله اي طبيعي از تبديل شدن از يك مرد يا شوهر به يك پدر است.
پيش از آنكه شما و همسرتان صاحب فرزند شويد، زمان زيادي را به يكديگر اختصاص مي داديد، نيازهاي يكديگر را برآورده كرده و رابطه تان را هر روز محكم تر مي كرديد. اما پس از آنكه كودك پا به زندگي شما گذاشت، همه چيز تغيير كرد: اكنون نوزاد به محور همه توجهات، فعاليتها و كارهاي شما تبديل شده است. كارهايي كه مي تواند شما و همسرتان را به يكديگر نزديكتر كند به كنار؛ شما حتي به ندرت زمان كافي براي خواب مناسب پيدا خواهيد كرد. اگر امكان داشت، مدتي از وقت خود را، حتي اگر شده، فقط چند دقيقه در روز، خالي كنيد تا با همسر خود صحبت كنيد: درباره هر موضوعي غير از نوزاد!
در شش تا هشت هفته اول پس از تولد نوزاد، احتمالا كودك شما نمي تواند نظرش را در مورد رفتار شما به عنوان يك پدر، به شما انتقال دهد: شايد چند لبخند، بدون خنده و قهقهه، و تقريبا هيچ پاسخ ديگري. او تقريبا كار ديگري غير از گريه كردن بلد نيست. شايد بتوانيد برخي از رفتارهاي ساده او را جدي گرفته، تفسير كرده و سعي كنيد نظرات او را درك كنيد: مثلا اگر به شما توجه نشان نداد، به اين نتيجه برسيد كه او شما را يك "پدر خوب" نمي داند. اما بهتر است اين كار را نكنيد. اگر شما از او دور شويد، او هم از شما دور خواهد شد. پس بهتر است صبر كنيد تا او بتواند بهتر قضاوت كرده و نظراتش را دقيق تر انتقال دهد؛ صبوري در اين مرحله، خيلي ارزشمند است.
اگر يك سال پيش يك نفر به شما گفته بود كه شما پس از تولد كودك مشتاقانه در بحثهاي طولاني راجع به استفراغ كودك و آروغ گرفتن از او، پس دادن شير پستان و رنگ و شكل پوشكهاي مصرف شده صحبت خواهيد كرد، شايد او را احمق فرض مي كرديد؛ اما احتمالا الان او را تصديق مي كنيد! و شايد حتي اين بحثها را دوست هم داريد!
پيش از آنكه بچه دار شويد، اگر مي خواستيد از خانه خارج شويد، كافي بود كيف پول و سوييچ ماشين را برداشته و اجاق گاز را خاموش كنيد. اما اكنون اگر بخواهيد به همراه كودك خود تا سر خيابان برويد و برگرديد، بايد به اندازه رفتن به كوه اورست تجهيزات ببريد! بعلاوه، زماني كه فكر مي كنيد همه كارهاي لازم را انجام داده و همه وسايل ضروري را برداشته ايد، به محض خروج از خانه، متوجه مي شويد كه بايد پوشك كودك را عوض كنيد!
شما به تدريج ياد مي گيريد كه واكنشها و پيامهاي كودك خود را فهميده و نيازهاي او را برطرف كنيد؛ در همين حين، تواناييهاي فيزيكي كودك شما نيز رشد كرده و او خواهد توانست علاقه اش به شما را به نحوي زيبا و جذاب، نشان دهد. هنگامي كه كودك براي اولين بار براي شما صدايي از خودش در بياورد، شما را بغل كند، يا در آغوش شما به خواب رود و ضرباتي با دستهاي كوچكش بر شانه هاي شما بزند، شما معناي واقعي زندگي و عشق را خواهيد فهميد!
بچه دار شدن غالبا در دوره اي از زندگي مردان اتفاق مي افتد كه مجبور هستند 60 ساعت در هفته يا بيشتر كار كنند. برخي از پدران بر اين باورند كه اين كمبودها را بعدا مي توانند جبران كنند. اما واقعيت اين است كه ديگر وقتي براي جبران اين اوقات وجود ندارد. پس حتما زماني را به كودك خود اختصاص دهيد، حتي اگر اين زمان، فقط يك ساعت در هفته است، آنرا با او به تنهايي بگذرانيد.
شما بايد موارد احتياط را از روز اول آغاز كنيد به اين ترتيب كودك شما تا آنجا كه ممكن است سالم خواهد ماند.
نوزاد را از تماس با افراد بيمار دور نگهداريد و دست هايتان را بعد از هر بار تعويض پوشك بشوييد.
اگر مي خواهيد به نوزاد خود شير دهيد اين عمل را تا حد امكان ادامه دهيد (ايده آل آن است كه تا يكسال و بنا به توصيه سازمان جهاني بهداشت تا دو سال شير دادن را ادامه دهيد).
اجازه ندهيد كسي در نزديكي كودك سيگار بكشد. دقت كنيد كه واكسيناسيون به موقع انجام شود.
هنگام خواب او را به پشت بخوابانيد كه از سندرم مرگ ناگهاني نوزاد پيشگيري شود.
ولي حتي اگر شما تمام اين موارد را رعايت كنيد ممكن است نوزاد بيمار شود و اين البته امري است طبيعي. مواردي كه بايد به آن ها دقت كنيد به قرار زير است:
تب
عليرغم آنكه وجود تب در كودك نشانه اي از بيماري وي محسوب مي شود، به تنهايي نمي تواند دليلي بر نگران شدن شما باشد. ممكن است كودك تب خفيفي داشته باشد ولي بشدت بيمار باشد و يا عليرغم تب خيلي شديد ناراحتي وي جزئي باشد. با اينحال اگر كودك كمتر از 3 ماه سن دارد و تب او بالاي 37.7 است بايد توسط پزشك معاينه شود. در كودكان بزرگتر اگر تب وجود دارد ولي با علامت ديگري همراه نيست و كودك از ساير جنبه ها سالم به نظر مي رسد به مدت يك روز او را تحت نظر بگيريد تا اگر علامت جديدي بروز كرد متوجه شويد . بتوانيد براي پزشك توضيح دهيد.
اشكال در تنفس
اگر نوزاد گرفتگي بيني دارد بايد سعي كنيد كه آنرا تميز كنيد. اين عمل را مي توانيد با كمك يك سرنگ انجام دهيد (گرفتگي مجراي بيني مكيدن شيشه شير يا پستان مادر را براي او مشكل كند) ولي اگر تنفس نوزاد شما با اشكال جدي روبروست يعني پره هاي بيني هنگام تنفس به هم مي خورد يا پوست اطراف دنده ها با هر تنفس بداخل كشيده مي شود و يا به نظر مي رسد كه رفته رفته كبود مي شود، فورا به اورژانس اطلاع دهيد و يا او را به بخش اورژانس بيمارستان برسانيد.
تغييرات خلق
خستگي، بيقراري و بطور كلي وضعيت عمومي كودك بسيار مهم است. اگر كودك آبريزش از بيني دارد ولي مثل روزهاي عادي سالم و سرحال است و به خوبي غذا مي خورد احتمالا مشكل جدي وجود ندارد، البته اين بدان معنا نيست كه شما نبايد به پزشك او اطلاع دهيد. نكته مهم اين است كه كودكي كه فقط آبريزش از بيني دارد ولي به خوبي لبخند مي زند احتمالا به اندازه كودكي كه آبريزش از بيني دارد و بسيار خسته به نظر مي رسد بيمار نيست.
گريه غير معمول
اگر نوزاد شما به طور ناگهاني گريه مي كند و اين گريه بيش از حد معمول طول مي كشد و شما نمي توانيد او را به روشهاي عادي آرام كنيد و يا اگر صداي گريه او خشك و خشن، و يا ضعيف است و يا به نحو غير عادي با صداي زير گريه مي كند ممكن است دچار بيماري جدي شده باشد. البته عكس آن نيز صادق است يعني حتي اگر كودك ناشاد است و گريه نمي كند ولي غير فعال شده و به سختي از خواب بيدار مي شود فورا به پزشك اطلاع دهيد.
مدفوع غير عادي
معمولا مدفوع نوزادان، بخصوص آنهايي كه با شير مادر تغذيه مي شوند، بسيار شل و حتي آبكي است و تا 10 بار در روز انجام مي گيرد. اين امر تشخيص مدفوع طبيعي از اسهال را مشكل مي سازد. هر تغييري در الگوي طبيعي مدفوع نوزاد يك كليد است. بوي مدفوع نيز مهم است زيرا اسهال گاهي، ولي نه هميشه، داراي بوي عفونت است. اگر كودك سه ماه يا كمتر سن دارد و شما مشكوك هستيد كه به اسهال دچار شده باشد به پزشك متخصص اطفال خبر دهيد. اگر كودك شما خواب آلوده است و بطور ناگهاني ميزان كمي مدفوع سفت و خشك دفع مي كند و يا اگر مدفوع او داراي خون يا بلغم است و يا قوامي ژله مانند دارد نيز به پزشك اطلاع دهيد. او به شما خواهد گفت كه مدفوع كودك را زير نظر داشته باشيد تا اگر اسهال ادامه يافت متوجه شويد. ميزان مايعات دريافتي كودك بايد كافي باشد خواه آب و خواه شير مادر يا شير خشك تا دچار كاهش آب بدن نشود (نوزاد بايد حداقل 6 پوشك در روز خيس كند).
هر گاه كه در مورد سلامت كودك خود دچار شك شديد به پزشك تلفن كنيد. آرامش خيال شما بسيار حائز اهميت است و مشورت با پزشك ضرري ندارد. بعلاوه در اغلب موارد شك والدين صحيح است. به هر حال اتكا كودك به شماست تا بهترين شرايط را برايش ايجاد كنيد.
از تماشاي منظره تزريق به فرزند براي تمام والدين ناخوشايند است. اما برنامه واكسيناسيون به منظور پيشگيري از بيماريهاي خطرناك تهيه شده است و مهمترين بخش تامين سلامت كودك را تشكيل مي دهد. بعضي از اين بيماريها (نظير فلج اطفال و ديفتري) صذ سال پيش از اين بسيار شايعتر بودند ولي امروزه بعلت انجام واكسيناسيون بندرت ديده مي شوند. مركز مبارزه با بيماريها در هر كشور بسته به سطح ايمني عمومي و بيماريهاي خطرناك شايع برنامه واكسيناسيون خاصي را براي كودكان و بزرگسالان تنظيم مي كند.
واكسن ها از ميكروب يا ويروس كشته شده و يا ضعيف شده كه عوامل بيماريهاي خاص هستند ساخته شده اند. با تزريق واكسن سيستم ايمني تحت حمله اين ميكروب ها و يا ويروس ها قرار مي گيرد و در نتيجه ترشح آنتي بادي ها يا پادتن ها دربدن بالا مي رود. اين آنتي بادي ها در بدن كودك فعال باقي مي مانند و در صورتيكه بدن با بيماري واقعي مواجه شود آن را در مقابل آن ويروس يا ميكروب محافظت مي كنند. بعنوان مثال اگر سياه سرفه در منطقه شما شايع شود احتمال ابتلا كودك شما كه واكسينه شده است به مراتب كمتر از كودكي است كه واكسينه نشده است.
برنامه واكسيناسيون كشوري ايران براي كودكان از بدو تولد بصورت زير تعيين شده است:
| زمان تجويز | ب ث ژ | قطره خوراكي فلج اطفال | هپاتيت | سه گانه (ديفتري، كزاز، سياه سرفه) | MMR |
| بدو تولد | ü | ü | ü | ||
| 2 ماهگي | ü | ü | ü | ||
| 4 ماهگي | ü | ü | |||
| 6 ماهگي | ü | ü | ü | ||
| يك سالگي | ü | ||||
| 18 ماهگي | ü | ü | |||
| 4 تا 6 سالگي | ü | ü | ü |
در ايران هر كودكي يك كارت مخصوص مراقبت كودك دارد كه در آن جدول واكسينايون، تغذيه و پايش رشد در نظر گرفته شده است. كودك شما نيز حتما اين كارت را دارد و اگر اينطور نيست بهتر است در اولين فرصت به يكي از مراكز بهدشتي و درماني در محدوده محل زندگي خود مراجعه نمائيد و براي وي پرونده تشكيل داده و كارت مراقبت كودك را دريافت نمائيد. اگر شما براي مراقبتهاي دوران بارداري به چنين مراكزي مراجعه كرده باشيد حتما با نشاني و روش كار آنها آشنا هستيد. در غير اينصورت مي توانيد از دانشگاه علوم پزشكي محدوده خود در مورد آن اطلاعاتي كسب كنيد. خصوصيات هر يك از اين واكسنها چيست؟
واكسن ب ث ژ: اين واكسن با استفاده از باكتري ضعيف شده سل عليه اين بيماري ساخته شده و به صورت زير جلدي در ناحيه بازو در بدو تولد تزريق مي شود. بهترين سن براي تلقيح واكسن ب. ث . ژ بدو تولد است، از آن به بعد تا 2 ماهگي بدون انجام تست مي توان واكسن ب.ث.ژ را تلقيح نمود. اگر تا سن يك سالگي تزريق نشده باشد ابتدا تست PPD انجام مي شود و در صورتي كه تست منفي باشد تزريق انجام مي شود. معمولا جاي محل تزريق باقي ميماند و اگر ديده نشود لازم نيست تزريق تكرار شود. در بعضي از موارد تورم عقده هاي لنفاوي زير بغل بعد از تزريق واكسن مشاهده مي شود كه معمولا با گذشت زمان برطرف شده و نياز به درمان خاصي ندارد.
قطره خوراكي فلج اطفال: فلج اطفال يك بيماري حاد ويروسي است كه مي تواند منجر به فلج دائم دسته اي از عضلات بدن شود. براي جلوگيري از اين بيماري ناتوان كننده و سخت، بهترين راه واكسيناسيون است. واكسن به صورت قطره خوراكي و با استفاده از ويروس ضعيف شده ساخته شده است.
واكسن هپاتيت B: اين ويروس از راه خوني (مانند انتقال خون)، از راه جنسي و از طريق مادر به فرزند (در دوران بارداري) منتقل ميشود. افرادي كه بيشتر در تماس با بيماران هستند مانند پرسنل و بيماران بخش دياليز، پزشكان، دندانپزشكان، پرستاران و پرسنل بانك خون بيشتر در معرض ابتلاء به اين بيماري بوده و بعنوان گروه پرخطر بايد واكسينه شوند. واكسن اين بيماري از سال 1372 جزو برنامه واكسيناسيون كشوري اطفال گنجانده شده است. عوارض واكسن خيلي كم بوده شامل درد و قرمزي در ناحيه تزريق، سردرد مختصر و احساس كسالت است.
واكسن سه گانه: اين واكسن با استفاده از باكتري كشته شده سياه سرفه و سموم باكتريهاي ديفتري و كزاز ساخته مي شود. ديفتري، كزاز و سياه سرفه بيماري هاي خطرناكي هستند كه مي توانند موجب مرگ يا عوارض شديد شوند. عارضه اين واكسن معمولا تب و بيقراري است كه ممكن است تا چند روز ادامه يابد، در اين صورت مي توانيد از پاشويه و استامينوفن براي كاهش تب در كودك استفاده كنيد. اگر بعد از تزريق، تب 40 درجه يا تشنج ديده شود حتما آنرا در نوبت هاي بعدي متذكر شويد تا از واكسن دو گانه اطفال استفاده شود.
واكسن دو گانه اطفال: اين واكسن شبيه به واكسن دوگانه بزرگسالان يعني شامل واكسنهاي ديفتري و كزاز است و تنها فرق آن مقدار بيشتر واكسن ديفتري است.
واكسن MMR (سرخك، سرخجه، اوريون): علائم بيماري سرخك عبارتند از تب بالا و چند روزه، آب ريزش بيني، التهاب ملتحمه چشم و جوشهائي كه بعد از شروع تب ظاهر مي شوند. التهاب پرده مغز، التهاب گوش مياني و برونشيت ممكن است در ادامه علائم سرخك ظاهر شوند. در بعضي از كشورها ميزان مرگ ومير به 10% مبتلايان مي رسد. سرخجه نيز با بثورات جلدي همراه است و علائم آن نظير تب و سرفه، خفيف تر از سرخك بوده و بيماري خطرناكي نيست. خطر اين بيماري مربوط به خانم هاي باردار است كه در صورت ابتلا، احتمال نقص مادرزادي را در جنين بشدت افزايش مي دهد.
در اكثر موارد بيماري واكسيناسيون انجام مي شود، به جز چند مورد خاص كه توضيح داده خواهد شد. مثلا شل بودن مدفوع يا سرماخوردگي معمولي نبايد مانع از انجام ايمن سازي شود. برنامه ايمن سازي كودكان نارس ويا كم وزن نيز طبق جدول ايمن سازي عادي است و تجويز به موقع واكسنها توصيه مي شود. ابتلا به سوء تغذيه نيز نه تنها مانعي براي ايمن سازي نيست، بلكه ايمن سازي به موقع كودكان مبتلا به سوء تغذيه بشدت توصيه مي شود چرا كه آنها را نسبت به بيماريهايي كه بيشتر در معرض ابتلا به آنها هستند مقاوم مي كند.
براي هيچ واكسني جز سياه سرفه محدوديت سني وجود ندارد و در صورت عدم سابقه ايمن سازي بايد با برنامه عمل شود .
واكسن آنفولانزا يا معروف به واكسن سرماخوردگي شامل چند ويروس شناخته شده است كه تا حدي ضعيف شده اند و از طريق تزريق عضلاني مي توانند تا 80 درصد ايمني براي يك سال ايجاد كنند.
ممكن است نوزاد حدود 10 بار در روز دفع مدفوع داشته باشد و كودكي كه بزرگتر است معمولا به مراتب كمتر و شايد چند بار در روز تا يك يا دو بار در هفته مدفوع كند. (به عبارت ديگر شما بايد حالت طبيعي فرزندتان را بشناسيد).
مدفوع طبيعي در نوزادي كه با شير مادر تغذيه مي شود و هنوز از مواد جامد استفاده نمي كند معمولا زرد رنگ است و قوامي نرم يا آبكي دارد كه در آن دَلَمه يا تكه هايي مثل شير بريده شده ديده مي شود. بسياري از والدين معتقدند كه اين نوع مدفوع اوليه بوئي شبيه به شير و كره دارد. از آنجا كه قوام و رنگ مدفوع بر حسب نوع تغذيه و يا آنچه در شير شما وجود دارد تغيير مي كند، معمولا اگر مشكلي وجود داشته باشد بيني شما هشدار خواهد داد! كودكي كه از شير خشك تغذيه مي كند معمولا يك بار يا بيشتر در روز دفع دارد و مدفوع او به رنگ زرد يا تيره است و قوامي شبيه به كره بادام زميني دارد. بوي آن ملايم اما كمي تندتر از موفوع نوزاد شيرمادرخواراست.
وقتي كودك مصرف جامدات را آغاز مي كند مدفوع او سفت تر مي شود و قوام آن بيشتر به نوع تغذيه وي بستگي خواهد داشت، همچنين بوي مدفوع از سابق بيشتر خواهد شد. اگر مدفوع كودكي كه از جامدات تغذيه مي كند مجددا آبكي شود ممكن است به اسهال دچار شده باشد، اسهال گاهي داراي بوي تعفن است.
موارد شديد اسهال حتي بي خيال ترين والدين را نيز نگران مي سازند. اغلب اوقات جاي نگراني نيست چراكه يك اسهال خفيف و بدون كاهش آب بدن، جان كودك را در مخاطره نمي افكند. اگر كودك بيماري ديگري ندارد و به اندازه كافي مايعات دريافت مي كند احتمالا اسهال در عرض چند روز بر طرف خواهد شد.
ممكن است اسهال در اثر عوامل ويروسي يا باكتري ايجاد شده باشد. ممكن است اسهال به علت عامل انگلي، مصرف يك دوره آنتي بيوتيك يا آلرژي نسبت به شير يا يك نوع ماده غذايي و در بچه هاي بزرگتر به علت نوشيدن بيش از حد آب ميوه ايجاد شود.
گاستر و انتريت
گاستروانتريت كه اغلب به نام انفلوآنزاي روده اي نيز ناميده مي شود التهاب معده و روده است كه در كودكان خردسال و بزرگسالان اسهال ايجاد مي كند. اين بيماري شايع است؛ ويروسهاي متعددي مي توانند عامل آن باشند كه شايعترين آنها روتا ويروس ها هستند و تقريبا عامل اكثر اسهال هاي منجر به بستري شدن خردسالان مي باشند. اگر كودك شما دچار اسهال توام با كرامپ هاي شكمي، استفراغ و تب خفيف شده است احتمالا اسهال او نوعي گاستروانتريت است. بخاطر داشته باشيد كه اگر كودك به اندازه كافي غذا نمي خورد و مايعات نمي نوشد، احتمال دارد كه آب زيادي از دست بدهد.
عفونت باكتريائي
اسهال شديد – با يا بدون استفراغ – همراه با كرامپ هاي شكمي، خون در مدفوع و تب ممكن است به علت ويروس يا يك نوع باكتري به نام اشرشياكولي و يا به علت سالمونلا باشد. بعضي از اين عفونت ها خود به خود درمان مي شوند ولي برخي ديگر نظير اسهال به علت اشريشياكولي كه در گوشت هاي نيمه پخته يافت مي شوند، ممكن است بسيار جدي باشند. بنابراين اگر كودك شما داراي اين علائم است او را نزد پزشك ببريد. پزشك او را معاينه مي كند و احتمالا كشت مدفوع در خواست خواهد كرد.
انگل ها
عفونت هاي انگلي نيز مي توانند اسهال ايجاد كنند. نظير ژيارديازيس كه در اثر يك انگل ميكروسكوپي كه در روده زندگي مي كند بوجود مي آيد. انگل ها براحتي در جوامعي كه زندگي هاي دسته جمعي وجود دارد انتشار مي يابند و درمان آن شامل داروهاي خاصي است. رعايت بهداشت – نظير شستشوي مكرر دست ها پس از تعويض پوشك – بهترين راه پيشگيري از انتشار عفونت است.
آنتي بيوتيك ها
اگر كودك شما در جريان مصرف يك دوره آنتي بيوتيك يا پس از آن به اسهال مبتلا شده است ممكن است اسهال او مربوط به دارو باشد. موضوع را با پزشك در ميان بگذاريد؛ شايد داروي ديگري را جايگزين آن كرده و داروئي نيز براي اسهال تجويز كند.
عوامل تغذيه اي
مصرف زياد آب ميوه ( بخصوص آب ميوه هاي محتوي سوربيتول و مقادير زياد فروكتوز ) يا نوشيدن بيش از حد نوشيدني هاي شيرين وضعيت شكم كودك را به هم مي زند و موجب دفع بيش از حد مدفوع مي شود. قطع مصرف بايد مشكل را در عرض يك هفته بر طرف سازد. متخصصين توصيه مي كنند كه قبل از 6 ماهگي به كودك آب ميوه ندهيد و پس از آن هم بيش از 120 تا 160 سي سي در روز به او ندهيد. شير خشك هايي كه با ميزان ناصحيح آب مخلوط شده است نيز مي توانند موجب اسهال شوند بنابراين دقت كنيد كه هنگام آماده كردن شير ميزان آب مخلوط شده با شير خشك صحيح باشد.
آلرژي نسبت به شير
آلرژي نسبت به شير نادر است ولي مي تواند باعث اسهال و گاهي استفراغ شود. اگر كودك شما به شير آلرژي دارد ممكن است علائم آن از چند دقيقه تا چند ساعت پس از شير خشك تهيه شده از شير گاو و يا غذاهاي حاوي فرآورده هاي لبني (پس از شروع مصرف غذاهاي جامد) ظاهر شود. اگر شما مشكوك هستيد كه اسهال كودك به شير مربوط است در اين باره با پزشك او مشورت كنيد.
اسهال مي تواند باعث كاهش آب بدن كودك شده وي را روانه بيمارستان كند. بنابراين اولين اقدام بايد دادن مايعات كافي به كودك باشد. با وجود آنكه اسهال اگر به درستي درمان شود به ندرت يك بيماري جدي محسوب مي شود، همزماني آن با استفراغ ممكن است اوضاع را خرابتر كند. بهترين راه اين است كه تغذيه وي را با شير خشك يا شير مادر ادامه دهيد. اگر كودك نمي تواند شير را در دستگاه گوارش نگه دارد با پزشك او تماس بگيريد. پزشك ممكن است محلول الكتروليت مخصوص كودكان (مثل ORS) تجويز كند كه بصورت پودر يا محلول در داروخانه ها موجودند و ممكن است با طعم هاي مختلف با بازار عرضه شوند.اكثر كودكان براحتي آنها را مي نوشند و تحمل گوارشي اين قبيل محلول ها معمولا بهتر از شير مادر يا شير خشك است.
از مصرف مايعات شيرين مانند آب قند و آب ميوه رقيق نشده بپرهيزيد؛ نوشيدني هايي كه حاوي قند فراوانند موجب جذب مايع به داخل روده ها و تشديد اسهال مي شوند. از مصرف خود سرانه و بدون تجويز داروهاي ضد اسهال نيز اجتناب كنيد.
اگر مصرف مواد غذايي جامد را قبل از ابتلا به اسهال شروع كرده ايد مي توانيد آن را ادامه دهيد. مصرف هر نوع مواد غذايي متشكل از كربو هيدرات هاي مركب نظير برنج، گندم، سيب زميني، نان و غلات كودكان و هم چنين مصرف گوشت بدون چربي، ماست، ميوه جات و سبزيجات بي ضرر است. (اگر كودك موقتا ميل به خوردن ندارد، تا وقتي آب بدن او كم نشده است نگران نباشيد؛ اشتها ظرف يك يا دو روز باز خواهد گشت).
مطالعات نشان داده اند كه كشت هاي باكتريائي زنده كه در ماست وجود دارد يكي از راه هاي بي خطر و مؤثر كاهش شدت و مدت اسهال است. اين يكي از راه هاي ساده درمان اسهال است بخصوص اگر كودك شما از طعم ماست لذت مي برد.
اگر كودك در هر نوبت اسهال احساس ناراحتي مي كند او را در آغوش بگيرد و سعي كنيد او را آرام سازيد. پس از هر بار اسهال او را خشك كنيد و به آرامي از كرم هاي مخصوص يا اكسيد دو زينك استفاده كنيد زيرا اسهال شل و آبكي پوست را تحريك مي كنند.
اگر كودك كوچكتر از سه ماهه به اسهال مبتلا شود بايد به پزشك مراجعه كنيد. در كودكان بيش از سه ماه در صورت پيدايش يكي از علائم زير همراه با اسهال حتما به پزشك مراجعه كنيد:
بر حسب علت اسهال پيشنهادات بالا را بكار گيريد. مثلا در اسهال هاي عفوني شستشوي مكرر دست ها بهترين راه دفاعي است. ميكروارگانيسم هايي كه موجب اسهال مي شوند براحتي از دست به دهان مي رسند ( كودك شما مي تواند از به دهان بردن انگشتان پس از لمس اسباب بازي يا ساير اشيا كه قبلا به مدفوع آلوده كودك ديگري آغشته شده بودند دچار اسهال شود). بنابراين دستها را بعد از تماس با پوشك يا بردن كودك به دستشوئي به طور كامل حداقل به مدت 15 ثانيه با صابون بشوئيد. (نيازي به صابون ضد باكتريايي نيست). ميوه جات و سبزيجات را نيز قبل از مصرف به طور كامل بشوئيد زيرا باكتري هاي مضر مي توانند از اين راه نيز انتقال يابند.
در هنگام رشد كردن، او مي خواهد دنياي اطرافش را با لمس كردن (و ليسيدن) هر چيز بيشتر كشف كند. بنابراين به راحتي ويروسهاي سرما خوردگي روي دست هايش خواهند بود. سپس او دستانش را در بيني يا دهان كرده و يا چشمهايش را با آن مي مالد و بنابراين ويروس اين امكان را پيدا مي كند كه به مجاري بيني او راه پيدا كند.
ممكن است كه فرزند شما در پائيز يا زمستان بيشتر سرما بخورد كه علت آن سرماي هوا و گرم كردن درون خانه است كه باعث خشك شدن مخاط بيني شده و كار ويروس سرما خوردگي را راحتر مي كند. ضمناً وقتي هواي بيرون سرد است او بيشتر در محيط بسته مي ماند كه در آين حالت امكان انتقال ويروس از فردي به فرد ديگر بيشتر است.
مطالعات اخير اظهارات والدين شاغل را مبني بر اين كه بچه ها در مهد كودكها بيشتر سرما خورده، عفونت گوش گرفته و دچار آبريزش بيني مي شوند تاييد مي كنند. حتي اگر فرزندتان با كودكان زيادي در تماس نباشد، در سال اول 4 تا 10 بار سرما خواهد خورد. با افزايش سن تعداد سرماخوردگيها كم شده به طوري كه در سنين 13 تا 19 سالگي به حدود 3 بار در سال مي رسد.
اگر فرزند شما در فاصله بين ماههاي آبان تا ارديبهشت بيمار شده و بيماري او بصورت شروع ناگهاني تب (معادل 38.3 درجه سانتي گراد يا بيشتر) همراه با خستگي و لرز و به دنبال آن علائم تنفسي مثل آبريزش بيني يا سرفه خشك باشد به احتمال زياد مبتلا به آنفولانزا شده است (نكته: اگر علائم گرفتگي بيني يا سرفه خيلي پيش از تب اتفاق بيافتد نشان دهنده اين است كه فرزند شما مبتلا به سرماخوردگي شده است). كودكي كه مبتلا به آنفولانزا مي شود ممكن است اسهال يا استفراغ نيز داشته باشد.
خارش بيني و چشمهاي اشك آلود علائم كليدي آلرژي هستند. همچنان كه حملات عطسه و يا خارش پوست كه براي هفته ها يا ماهها ادامه داشته باشد جز علائم اصلي آلرژي مي باشند.
ترشحات بيني در آلرژي آبكي باقي مي مانند اما در سرما خوردگي چركي شده، زرد رنگ يا سبز رنگ مي شوند. در آلرژي تب وجود نداشته و معمولاً در بهار، تابستان يا اوايل پائيز ديده ميشود. اگر سن فرزند شما كمتر از 3 ماه بوده و درجه حرارت مقعدي او بالاتر از 38 درجه سانتي گراد است بلافاصله با متخصص اطفال مشورت كنيد زيرا او بايد مطمئن شود كه اين تب به دليل عفونت باكتريايي كه نيازمند درمان مي باشد، نيست.
هيچ داروئي نمي تواند باعث شود كه ويروس سريعتر از بدن او خارج شود، اما شما مي توانيد با اطمينان يافتن از اين كه او به مقدار لازم استراحت كرده و مايعات كافي (كه به معناي دريافت كافي شير مادر يا شير خشك براي كودكان زير 6 ماه است) دريافت مي دارد، به فرزندتان كمك كنيد تا احساس بهتري داشته باشد. از آن جائي كه بچه ها نمي توانند تا 4 سالگي به خوبي بيني خود را با فين كردن خالي كنند راه هاي زير مي تواند كنار آمدن با احتقان (گرفتگي) بيني را براي او راحت تر كند.
بهتر است قبل از اين كار با پزشك مشورت كنيد. اكثر پزشكان هيچ داروئي را براي كودكان زير 6 ماه تجويز نمي كنند. اگر سن بچه شما بيشتر از 6 ماه است ممكن است در بعضي از مواقع مانند شبها كه علائم موجود مانع از استراحت او مي شوند پزشك اين نوع داروها را تجويز كند. از دادن چند داروي مختلف براي درمان علائم متفاوت بپرهيزيد زيرا اكثر آنها حاوي استامينوفن بوده و تجويز هم زمان آنها باعث دو يا چند برابر شدن دوز مصرفي مي شود. شايد بخواهيد از آنتي هيستامينهاي موجود در داروخانه ها استفاده كنيد كه باعث مي شوند فرزند شما راحتر بخوابد. اما به خاطر داشته باشيد كه اين داروها مي تواند به جاي آرام كردن او سبب تحريك او شود. توجه به اين نكته مهم است كه اين داروها نمي توانند دوره بيماري را كوتاه كرده و يا از عوارض بعدي مثل سينوزيت يا عفونت گوش جلوگيري كند. اگر فرزند شما تب دارد، مي توانيد به او استامينوفن اطفال بدهيد. هرگز به او آسپيرين ندهيد زيرا خطر بروز سندرم "ري" (Ray Syndrome) كه يك وضعيت نادر اما كشنده است وجود دارد.
اضافه كردن چند قطره روغن منتول يا اكاليپتوس يا كاج به دستگاه بخور يا در حمام مي تواند باعث كاهش احتقان بيني شود. اگر سن فرزند شما شش ماه يا بيشتر است يك محلول رقيق و ولرم چاي بابونه مي تواند باعث تسكين او شود.
توجه: هرگز از "ما هوانگ" كه همچنين به نام هاي افدرا يا افدرين شناخته مي شود و يك داروي ضد احتقان گياهي است استفاده نكنيد. قدرت اثر اين دارو در افراد مختلف بسيار متفاوت است و سازمان غذا و داروي آمريكا اعلام كرده كه اين دارو باعث واكنشهاي نامناسب مانند افزايش فشار خون، ضربان نامنطم قلب، تشنج، حمله قلبي و سكته مغزي در افراد بزرگسال مي شود. هميشه قبل از تجويز هر داروئي به فرزند خود با پزشك او مشورت كنيد.
اگر سن كودك شما كمتر از 3 ماه است در هنگام بروز اولين علائم بيماري بايد با متخصص تماس بگيريد به خصوص اگر درجه حرارت مقعدي او 38 درجه سانتي گراد و يا علائم به همراه سرفه باشد. در كودكان بالاي 3 ماه در شرايط زير با متخصص تماس بگيريد:
شما نمي توانيد كاري كنيد كه او اصلا سرما نخورد اما مي توانيد كارهائي انجام دهيد تا او كمتر در معرض خطر بيماري قرار گرفته و سيستم دفاعيش تقويت شود. براي شروع مطمئن شويد كه همه اعضاي خانواده و همچنين دوستان قبل از بغل كردن فرزندتان دستهاي خود را مي شويند (به خصوص در مورد نوزادان كه در مقابل سرما خوردگي بسيار آسيب پذيرتر از حتي بچه هاي 1تا 2 ماهه هستند.)
تا جائي كه مي توانيد فرزند خود را از افراد بيمار دور نگه داريد. از آنها بخواهيد كه ديدار را تا پايان مرحله سرايت بيماري به تعويق بياندازند. به ياد داشته باشيد بچه هائي كه به مهد كودك مي روند بيشتر از بچه هائي كه در خانه مي مانند به سرما خوردگي مبتلا مي شوند زيرا آنها با بچه هاي بيشتر و در نتيجه با بيماري هاي بيشتري در تماس هستند. در ضمن توجه داشته باشيد كه مربي مهد كودك او مراقب دست شستن خود باشد.
مايعات كافي به بدن فرزندتان برسانيد. ويروسهاي سرماخوردگي در داخل مخاط خشك بيني راحت تر نفوذ مي كنند. براي بچه هاي زير 6 ماه اين به آن معني است كه آنها ميزان معمول و روزانه شير خشك يا شير مادر را دريافت مي كنند. بعد از 6 ماهگي مي توانيد به فرزند خود آب هم بدهيد. اگر فرزندتان در روز كمتر از 5 تا 6 پوشك را خيس ميكند مي تواند نشانه كم آبي او باشد.
نهايتا فرزندتان را تا جائي كه مي توانيد با شير خود تغذيه كنيد (آكادمي اطفال آمريكا براي بهره مند شدن از مزاياي شير مادر، توصيه مي كند كه تا يك سالگي كودكان از شير مادر تغذيه كنند). اگر چه شير مادر يك وسيله تدافعي مطلق در مقابل عفونت نيست اما مطالعات نشان داده كه بچه هائي كه از شير مادر تغذيه مي كنند كمتر از بچه هائي كه شير خشك مي خورند بيمار مي شوند كه علت آن وجود آنتي باديها (پادتن هاي) محافظت كننده در آن است.
بيشتر متخصصين اطفال بر اين باورند كه درجه حرارت طبيعي كودك سالم بين 36 تا 38 درجه سانتيگراد است. اگر درجه حرارت مقعدي كودك بالاي 38 درجه سانتيگراد باشد تب دارد. در صورتيكه كودك زير 3 ماه باشد بايد بلافاصله به پزشك مراجعه كرد.
شما بهتر از همه مي توانيد تشخيص دهيد كه كودكتان بدحال است يا نه. بنابراين در صورتيكه احساس نگراني مي كنيد، صرف نظر از اينكه درجه حرارت بدن كودك چقدر است، به پزشك مراجعه كنيد. بعلاوه، درجه حرارت مقعدي تنها شاخص نگران كننده بودن تب كودك نيست. سن و رفتار كودك نيز مهم است. تب در كودكان زير 3 ماه جدي تر است و تب بالايي كه مانع بازي كردن و غذا خوردن كودك نمي شود ممكن است چندان جدي نباشد. بخاطر داشته باشيد كه زماني كه كودك در حال فعاليت است بدنش گرمتر از زماني است كه تازه از خواب بيدار شده. نكته ديگري كه بايد بياد داشت اين است كه سيكل طبيعي ترموستات داخلي بدن انسان بگونه اي است كه درجه حرارت بدن انسان در ساعات غروب و سر شب بالا مي رود.
با توجه به آنچه گفته شد، در موراد زير بايد به پزشك مراجعه كرد:
وجود علائم زير همراه با تب نيز مي تواند نشانه جدي بودن مشكل باشد:
در صورتيكه بابت ظاهر يا رفتار كودك خود دچار نگراني هستيد، صرف نظر از اينكه درجه حرارتش بالا باشد يا نه، حتماً به پزشك مراجعه كنيد. همچنين به خاطر داشته باشيد كه تب تنها يكي از علائم بيماري است. توجه داشته باشيد كه علائمي نظير سرفه و گوش درد (در صورتيكه به آن مشكوكيد) يا استفراغ و اسهال را حتماً به پزشك اطلاع دهيد زيرا به وي در تشخيص كمك مي كند.
اگر كودك شما زير 3 ماه است بهتر است كودك را نزد پزشك ببريد. همچنين بهتر است قبل از مراجعه به پزشك از داروي تب بر استفاده نكنيد زيرا ممكن است مانع تشخيص صحيح شود.
در صورتيكه كودك سه ماهه يا بزرگتر است و علامت مهم ديگري غير از تب ندارد مي توان به كودك استامينوفن كودكان داد. در صورتيكه كودك حداقل 6 ماهه باشد مي تواند براي پايين آوردن تب از ايبوپروفن كودكان هم استفاده كرد. در صورتيكه تب ظرف يك ساعت پايين نيايد از پزشك معالج در مورد استفاده از دارويي ديگر سؤال كنيد. در صورتيكه از استامينوفن استفاده كرده و نتيجه نگرفته باشيد پزشك ممكن است ايبوپروفن را توصيه كند.
صرف نظر از اينكه كودك شما در چه سني است، اگر علائمي دال بر بيماري يا عفونتي جدي دارد بايد او را نزد پزشك ببريد. در صورتيكه كودك بي حال نيست، مايعات مي خورد، و درجه حرارت بدنش با مصرف دوز مناسب استامينوفن يا ايبوپروفن زير 38.9 سانتيگراد باقي مي ماند، مي توان قبل از بردن او نزد پزشك 24 ساعت صبر كرد. از آنجا كه تب اغلب اولين علامت بيماري است در صورتيكه زود نزد پزشك برويد ممكن است تشخيص مشكل باشد.
تب عموماً علامتي دال بر واكنش بدن كودك به عفونت است. سيستم دفاعي بدن كودك شامل گلبول هاي سفيد خون است كه به باكتري ها حمله كرده و آنها را از بين مي برند.
يكي ديگر از دلايل تب گرمازدگي است. گرما زدگي عارضه اي خطرناك است كه ممكن است بر اثر بازي كردن كودك در آفتاب يا ماندن در اتومبيلي كه شيشه هايش بالاست در يك روز گرم اتفاق افتد. اگر بدن كودك بر اثر ماندن زير آفتاب يا در فضاي سربسته و گرم تب دار باشد و درجه حرارتش با در آوردن لباس ها و ماندن در محيط خنك پايين نيايد بايد بلافاصله به پزشك مراجعه كرد.
از آنجا كه تب قسمتي از واكنش دفاعي بدن به باكتري ها و ويروس هاست بعضي محققين معتقدند كه دفاع بدن در مقابل عفونت ها، وقتي درجه حرارت بدن بالا باشد مؤثرتر است. از سوي ديگر، اگر درجه حرارت بدن خيلي بالا باشد كودك بخوبي غذا نمي خورد، مايعات نمي نوشد و نمي خوابد و اين مسايل باعث مي شود ديرتر بهبود يابد. يك راه حل اين است كه با نظر پزشك به كودك استامينوفن يا ايبوپروفن كودكان بدهيم. (توجه داشته باشيد كه ايبوپروفن در كودكان زير 6 ماه توصيه نمي شود.) هر دو اين داروها به پايين آوردن تب كمك مي كنند بدون آنكه بر دفاع بدن در مقابل عفونت اختلالي ايجاد كنند. با پايين آمدن تب، حال كودك بهتر شده و مايعات بيشتري مي نوشد و همين مسئله بهبود را تسريع مي كند. توجه داشته باشيد كه قبل از دادن هر دارويي به كودك با پزشك مشورت كنيد.
اگر كودك بر اثر تب بي حال نشده است لزومي به استفاده از دارو نيست. براي پايين آوردن تب مي توانيد مقدار زيادي شير سينه يا شير خشك به كودك بدهيد تا هم درجه حرارتش پايين آيد و هم از كم شدن آب بدن جلوگيري شود. همچنين زياد به كودك لباس نپوشانيد. بالا بودن درجه حرارت بدن كودك ممكن است ناشي از لباس بيش از حد، هواي گرم، و يا فعاليت زياد باشد. در اين مواقع بهتر است لباس كودك را كم كرده و تشويقش كنيد كه كمي استراحت كند و يا فعاليت كمتري در يك فضاي خنك داشته باشد.
اگر تب كودك را اذيت مي كند مي توانيد با آب ولرم پاشويه كنيد و يا در وان پر از آب ولرم قرار دهيد. پاشويه به شستن پاها و يا انداختن پارچه خيس روي پاها محدود نمي شود. براي پاشويه مي توانيد يك اسفنج را به آب ولرم آغشته كنيد و از بالا روي بدن كودك بكشيد.
هرگز با استفاده از الكل نوزاد را پاشويه نكنيد زيرا الكل از طريق پوست جذب شده و وارد خون مي شود. ورود الكل به خون مي تواند سبب بروز مشكلات تنفسي يا تشنج شود و يا كودك بر اثر افت قند خون خواب آلوده يا تحريك پذير گردد.
با تأييد پزشك مي توانيد از استامينوفن و ايبوپروفن كودكان براي پايين آوردن تب استفاده كنيد. (استفاده از ايبوپروفن در كودكان زير 6 ماه توصيه نمي شود.) دوز صحيح دارو بستگي به وزن كودك دارد. سعي كنيد هميشه با استفاده از يك پيمانه يا قطره چكان دوز دقيق دارو را به كودك بدهيد. هيچگاه هيچ داروي تب بري را بيش از تعداد دفعات توصيه شده به كودك ندهيد. تعداد دفعات معمول تجويز استامينوفن هر 4 ساعت و ايبوپروفن هر 6 ساعت است.
هيچگاه به كودك خود آسپيرين ندهيد. آسپيرين ممكن است كودك را مستعد سندرم Reye كند. اين بيماري نادر است ولي مي تواند كشنده باشد.
توصيه آخر اينكه: بسياري از داروهاي ضد سرماخوردگي و سرفه، حاوي تركيبات تب بر نظير ايبوپروفن يا استامينوفن نيز هستند. قبل از استفاده از اين داروها روي بروشور و روي جعبه دارو را بدقت مطالعه كنيد و در صورتيكه داراي تركيبات تب بر است از دادن داروي تب بر ديگر به كودك خودداري كنيد.
اگر تب 30 تا 45 دقيقه بعد از مصرف دارو ادامه يافت براي اطمينان از كافي بودن دارو، دوز دارو و پيمانه اي را كه با آن دارو را به كودك داده ايد كنترل كنيد. در صورتيكه ميزان داروي داده شده كافي باشد ممكن است بدن كودك به دارو جواب نداده است. اگر استامينوفن ظرف يك ساعت تب را پايين نياورد، براي استفاده از داروي ديگر با پزشك مشورت كنيد.
بالا رفتن ناگهاني تب (مثلاً از 38.9 به 40.5 درجه سانتي گراد) ممكن است سبب تشنج شود. در بيشتر موارد، "تشنج ناشي از تب" بي خطر است ولي اين از اهميت موضوع كم نمي كند و بايد به آن توجه كافي كرد. در صورتيكه كودك به چنين تشنجي دچار شد (تنفس كودك سنگين مي شود، آب دهانش راه مي افتد، سياهي چشم هايش بالا مي رود، و يا دست و پايش بشدت تكان مي خورد)، بلافاصله او را به پشت يا به پهلو و دور از اجسام سخت و تيز بخوابانيد. سر كودك را به آرامي به يك طرف برگردانيد تا استفراغ يا بزاق براحتي از دهانش خارج شود. مطمئن شويد چيزي در دهانش نيست و تا زماني هم كه در حال تشنج است چيزي در دهانش نگذاريد. سعي كنيد مدت زمان طول كشيدن تشنج را بخاطر بسپاريد. اين نوع تشنج ها معمولاً بين ده ثانيه تا سه يا چهار دقيقه طول مي كشند.
وقتي تشنج تمام شد سعي كنيد درجه حرارت بدن كودك را پايين بياوريد تا مانع بروز تشنج هاي بعدي شويد. اگر كودك هوشيار است مي توانيد به او استامينوفن كودكان يا -در صورتيكه بزرگتر از 6 ماه است- ايبوپروفن كودكان بدهيد. لباس هاي كودك را در آوريد و او را با آب ولرم پاشويه كنيد. اگر كودك هوشيار است و ميتواند چيزي بخورد به او شير سينه يا شير خشك بدهيد.
حتي اگر تشنج خفيف باشد يا فقط چند ثانيه طول كشيده باشد با پزشك خود تماس بگيريد و در صورت لزوم كودك را نزد او ببريد. اگر در زمان تشنج رنگ كودك به آبي متمايل شد، بيشتر از چند دقيقه تكان هاي شديد داشت، بعد از تشنج در نفس كشيدن مشكل داشت، و يا يك ساعت بعد از تشنج هنوز هم بي حال و خواب آلوده بود به اورژانس مراجعه كنيد.
تا زماني كه عفونت برطرف نشود كودك تب مي كند و اين مسئله ممكن است 2 تا 3 روز طول بكشد. بعضي عفونت ها نظير آنفولانزا، ممكن است 5 تا 7 روز طول بكشد. اگر كودك آنتي بيوتيك مي گيرد ممكن است 48 ساعت طول بكشد تا تب پايين بيايد. داروهاي تب بر درجه حرارت بدن را موقتاً پايين مي آوردن ولي تأثيري بر عفونت ندارند.
در صورتيكه كودك تب داشته باشد ولي علائم ديگري نظير آبريزش بيني، سرفه، استفراغ، يا اسهال نداشته باشد تشخيص مي تواند مشكل باشد. بعضي عفونت هاي ويروسي نظير Roseola (جوش هاي قرمز پوستي) سبب ايجاد سه روز تب بالا و متعاقب آن جوش هاي صورتي كم رنگ بر روي پوست تنه مي شوند. عفونت هاي جدي تر نظير مننژيت (التهاب پرده هاي نخاع)، عفونت هاي ادراري، يا باكتريمي (وجود باكتري در خون) نيز ممكن است سبب تب بالا بدون علائم ديگر شوند. در صورتيكه كودكتان تب بالا بدون علائم ديگر دارد به پزشك مراجعه كنيد.
