عفونت گوش میانی

عفونت گوش در بچه ها شایع است اما می‌تواند در هر سنی رخ دهد. علامت اصلی درد گوش و احساس ناخوشایند در گوش است. درمان اصلی استفاده از مسكن است. به مصرف آنتی بیوتیك معمولا نیازی نیست اما در برخی موارد باید تجویز شود. عفونت معمولا ظرف چند روز از بین می‌رود.

عفونت گوش میانی چیست ؟

عفونت گوش میانی هنگامی‌ اتفاق می‌افتد كه باكتری ها به گوش میانی حمله كنند .

گوش میانی شامل پرده صماخ و فضای پشت آن است . به عفونت گوش میانی گاهی اوقات  " اوتیت حاد مدیا " می‌گویند. البته یك نوع دیگر از عفونت مجرای شنوایی هم وجود دارد در اثر عفونت گوش خارجی رخ می‌دهد كه به آن " اوتیت اكسترن " می‌گویند .

چگونه عفونت گوش اتفاق می‌افتد ؟

فضای كوچك پشت پرده صماخ به صورت طبیعی پر از هوا است . این فضا از طریق یك كانال باریك به نام لوله استاش به حلق مرتبط می‌شود .

فضای گوش میانی برخی از اوقات پر از ترشحات یا مایع می‌شود و برخی اوقات در اثر تماس با سرما ، این ماده مخاطی می‌تواند توسط باكتری یا ویروس دچار عفونت شود .

كودكانی كه در گوش میانی خود ترشح ، به خصوص ترشحات غلیظ و چسبنده دارند ، بیشتر از دیگران مستعد عفونت گوش میانی هستند . برخی از اوقات ، عفونت گوش میانی بدون هیچ دلیل خاصی به صورت ناگهانی اتفاق می‌افتد .

عفونت گوش چه علایمی‌ دارد ؟

* درد گوش علامت شایعی است اما همیشه، یا در همه افراد اتفاق نمی‌افتد .

* كاهش شنوایی می‌تواند برای چند روز ایجاد شود .

* درجات تب بالا نیز در این بیماری شایع است .

* كودكان می‌توانند دچار احساس ناخوشی و بیماری یا استفراغ شوند، علائم این بیماری در كودكان ناخوشایند است .

* كودكان كوچكتر نمی‌توانند محل درد خود را نشان دهند و یكی از دلایل تب با علت ناشناخته در كودكان و یا گریه بیش از حد و تحریك پذیری شیرخواران می‌تواند عفونت گوش میانی باشد .  

* گاهی از اوقات در این بیماری، پرده گوش پاره شده و ترشحات از گوش خارج می‌شود، پس از خروج ترشحات، درد به صورت ناگهانی، كم می‌شود و پرده صماخ چند روز پس از آن خود به خود ترمیم می‌شود .

گوش درد:

درد گوش علامت شایع عفونت گوش است. اما هر گوش دردی نشانه ی عفونت گوش نیست. اگر كودك گوش در دارد اما حال عمومی‌اش خوب است، احتمال عفونت گوش كم است.

 گوش درد خفیف می‌تواند به خاطر تشكیل ترشحات در گوش میانی، پس از یك سرماخوردگی باشد. این مشكل معمولا ظرف چند روز خود به خود برطرف می‌شود. برخی اوقات دردی كه در گوش احساس می‌كنید ممكن است در اثر مشكلات دیگری مانند مشكلات دندانی باشد.

درمان عفونت گوش چیست؟

بیشتر عفونتهای گوش بدون درمان و خود به خود ظرف 3-2 روز برطرف می‌شوند و سیستم ایمنی معمولا می‌تواند باكتریها و ویروسهایی را كه منجر به عفونت گوش می‌شوند را از بین ببرد. اما درمانهایی كه انجام می‌شوند شامل این موارد هستند:

مسكنها:

اگر عفونت گوش ایجاد درد كند برای كودكان مسكن تجویز می‌شوند تا وقتی كه شدت درد كاهش پیدا كند و برطرف شود. ممكن است استامینوفن و یا ایبوپروفن تجویز شود. این داروها تب را نیز كاهش می‌دهند و كودك احساس بهتری خواهد داشت. اگر آنتی بیوتیك تجویز شود نیز می‌توان تا زمانی كه درد برطرف شود از مسكنها استفاده كرد. مطالعات جدید نشان می‌دهند كه ممكن است استفاده از بی حس كننده ی موضعی به ساكت شدن درد كمك كند البته برای اینكه بتوان از این داروها استفاده كرد باید مطالعات بیشتر ی انجام گیرد.

آنتی بیوتیكها فقط در برخی موارد تجویز می‌شوند:

در بیشتر موارد آنتی بیوتیك تجویز نمی‌شود چون اكثر اوقات عفونت گوش خود به خود طی  3-2 روز بهبود می‌یابد. اگر به مصرف آنتی بیوتیك نیاز نباشد بهتر است استفاده نشود چون ممكن است عوارضی مانند اسهال یا بثورات پوستی ایجاد كنند. آنتی بیوتیك در این موارد تجویز می‌شوند:

* بچه های زیر دوسال، چون خطر ایجاد عوارض در این سنین بیشتر است.

* عفونت شدید

* برطرف نشدن عونت طی 3-2 روز

* عفونت گوشی كه عوارض ایجاد كند.

وقتی عفونت گوش ایجاد می‌شود باید به پزشك مراجعه كنید. معمولا پزشك 3-2 روز منتظر می‌ماند تا ببیند عفونت برطرف می‌شود یا نه. در این روزها از مسكنها و ضد درد استفاده می‌شود. در اكثر موارد عفونت برطرف می‌شود. اما اگر خوب نشود آنتی بیوتیك تجویز می‌شود. ممكن است از همان اول پزشك برای شما آنتی بیوتیك تجویز كند كه در صورتی كه ظرف 3-2 روز آینده مشكل برطرف نشد آن را مصرف كنید.

عوارض عفونت گوش كدامند؟

* بعد از برطرف شدن عغونت گوش ممكن است ترشحات مخاطی ، پشت پرده ی صماخ باقی بماند. این حالت ممكن است برای مدتی منجر به كاهش شنوایی شود. معمولا این مشكل ظرف یك هفته رفع می‌شود و شنوایی به حد نرمال برمی‌گردد.

* بعضی اوقات ترشح گوش كاملا برطرف نمی‌شود و حالت چسبنده پیدا می‌كند. در این حالت ممكن است شنوایی كم شود. اگر بعد از عفونت گوش شنوایی شما به حالت اول برنگشت به پزشك مراجه كنید.

* اگر پرده ی صماخ سوراخ شود معمولا طی چند هفته بعد از برطرف شدن عفونت ترمیم می‌شود. برخی موارد سوراخ پرده گوش باقی می‌ماند و برای بهبود آن به درمان نیاز است.

* در صورتی كه كودك مبتلا به صورت طبیعی خوب شود خطر عوارض جدی كه در اثر عفونت گوش ایجاد می‌شود بسیار كم است.

* ندرتا ممكن است استخوان پشت گوش در اثر عفونت دچار عفونت جدی شود. به این حالت ماستوئیدیت گفته می‌شود. در موارد بسیار نادرتری عفونت پیشرفت می‌كند و به گوش داخلی ، مغز یا سایر بافتهای مجاور منتشر می‌شود.  این مشكل علائم متفاوت و مختلفی ایجاد می‌كند و می‌تواند مغز و اعصاب مجاور را تحت تاثیر قرار دهد.

در صورتی كه كودك بیمارتر شد یا طی 2-3 روز خوب نشد و یا دچار علائمی‌شد كه به نظر شما غیر طبیعی است و اطلاعی راجع به آنها ندارید حتما به پزشك مراجعه كنید.

آیا عفونت گوش بازهم ایجاد می‌شود؟چگونه می‌توان از عفونت گوش پیشگیری كرد؟

ممكن است كودك در طول دوران كوركی دچار 2 یا چند بار عفونت گوش شود. در بیشتر موارد برای پیشگیری از عفونت گوش كار زیادی نمی‌توان انجام داد.

 اما شواهدی هست كه نشان می‌دهد احتمال ایجاد عفونت گوش در این موارد كمتر است:

* در كودكانی كه از شیر مادر تغذیه كرده اند.

* در بچه هایی كه از پستانك استفاده نمی‌كنند.

اگر به كودك خود پستانك می‌دهید بهتر است استفاده از آن را محدود كنید. برای مثال از آن فقط برای خواباندن كودك استفاده كنید نه همیشه.

* در بچه هایی كه در هوای عاری از دود سیگار تنفس می‌كنند.

 در شیرخواران و كودكانی كه در محیط خانه در معرض دود سیگار هستند ، خطر ایجاد عفونت گوش و بسیاری از مشكلات دیگر افزایش می‌یابد.

به ندرت در برخی از كودكان عفونت گوش مكرر و با فواصل زمانی كم روی می‌دهد. در این موارد ممكن است پزشك برای مدت طولانی تری آنتی بیوتیك تجویز كند تا از ایجاد عفونت بعدی پیشگیری شود.

لي‌لي خانگي

لي‌لي يكي از بازي‌هايي است كه به تعادل كودك و كسب مهارت‌هاي حركتي كمك مي‌كند.
در صورتي كه اين بازي به صورت دسته‌جمعي انجام شود، حس رقابت را در كودكان ايجاد مي‌كند. در حالي كه انجام بازي به صورت فردي نيز امكان‌پذير است و باعث سرگرم شدن كودك مي‌شود.

تاكنون بازي لي‌لي اغلب تنها در محيط باز انجام مي‌شد زيرا امكان كشيدن منطقه بازي روي زمين خانه وجود نداشت اما با تهيه اين طرح پارچه‌اي كودكان حتي قادرند تا در اتاق خود لي‌لي بازي كنند.
براي تهيه اين طرح، حدود سه متر پارچه كرباس با عرض يك متر لازم است.
پارچه را بايد روي زمين پهن كرد و سپس طرح را با مداد و خط‌كش روي پارچه پياده كرد.
بهتر است كه خطوط حدود دو و نيم سانتيمتر پهنا داشته باشند تا زيباتر به نظر برسند.
به همين دليل خطوط را با رنگ آكريليك و قلم‌مو رنگ‌آميزي كنيد و اعداد درون خانه‌ها را نيز بكشيد و اجازه دهيد تا طرح كاملاً خشك شود.
در صورتي كه پارچه روي سراميك، پاركت و... پهن مي‌شود، براي جلوگيري از ليز خوردن كودك بايد زير آن از لرزه‌گيرهاي پلاستيكي استفاده شود.

هديه، كليد طلايي بسته فرهنگي قدرداني

اگر تمايل داريد فرزندانتان در آينده سعادتمند زندگي كنند، اين مطلب را بخوانيد

هديه، كليد طلايي بسته فرهنگي قدرداني

بهترين لذت‌ها هديه دادن و هديه گرفتن است. هديه دادن از گذشته تا كنون وسيله‌اي براي نشان دادن محبت و عشق بوده است. حس شادماني كه در چشمان هديه گيرنده تبلور مي‌يابد به چشمان هديه‌دهنده رسوخ مي‌كند انگار موجي از عشق و محبت برپا مي‌شود، حسي كه به آن غذاي روح گفته مي‌شود.
يکي از خاطرات مشترک همه ما، هديه‌هايي است که در دوران کودکي از بزرگ‌ترها گرفته‌ايم. انسان‌ها به‌طور غريزي دوست دارند محبوب واقع شوند و از ديگران هديه بگيرند و به کساني که دوستشان دارند، هديه بدهند ولي دريافت اين حس زيبا نياز به تلاش دارد، تلاشي كه والدين در كودكي بايد انجام دهند تا به كودكان خود همچون آموختن ساير نيازهاي زندگي، احترام گذاشتن و قدرداني را نيز آموزش دهند. آموزشي كه محققان معتقد هستند مي‌توان آن را از روز تولد مادر و پدر، مناسبت‌هاي خاص مذهبي و سنتي هر كشور آغاز كرد.
پول توجيبي
دكتر سكينه قربان علي‌نژاد – روانشناس با بيان اينكه تربيت اجتماعي و آموزش آداب و رسوم جامعه از مهمترين درس‌هايي است كه پدر و مادر بايد به فرزندانشان بياموزند گفت: كودك از 3 سالگي اجتماعي شدن را آغاز مي‌كند و از آن زمان است كه والدين نيز بايد آموزه‌هاي اجتماعي شدن او را شروع كنند.
كانون خانواده اولين پايگاه و پدر و مادر اولين معلماني هستند كه كودك از آنها گزينه‌هاي ارتباطات اجتماعي را مي‌آموزد. آنجا است كه او مي‌آموزد اگر محبتي مي‌بيند بايد محبت كند، اگر هديه‌اي دريافت مي‌كند بايد هديه بدهد، او با آموزه‌هاي بزرگترها است كه قدرشناسي را مي‌آموزد و فرا مي‌گيرد كه محبت يك طرفه نيست بايد محبت ديگران را پاسخگو باشد.
او در كانون خانواده است كه احترام به سنت‌ها و اجر گذاشتن به آنها را ياد مي‌گيرد و چه بهتر كه اين قدرشناسي از روز مادر و پدر شروع شود، زيرا كودك با آموختن احترام به اين روزها نخستين قدم در قدرداني از زحمات ديگران نسبت به خود را درذهن پرورش مي‌دهد.
گذر از جامعه گسترده به جامعه هسته‌اي
دكتر حسن آقاخاني – جامعه‌شناس با بيان اينكه به‌طور كل مبناي ارتباط والدين و فرزندان سرآغاز روابط اجتماعي است، گفت: جامعه‌پذيري را فرزندان از طريق پدر و مادر آموخته و از طريق آنهاست كه ارزش‌ها و هنجارها و فرهنگ جامعه را در ذهن خود شكل داده و ادامه مي‌دهند.
والدين در گذشته‌هاي دور به دليل نوع زندگي ارتباط مداوم با فرزندان داشته ولي با تغيير جامعه گسترده به جامعه هسته‌اي امروز خيلي از والدين به دليل مشغله كاري و روزمره از مناسب‌هاي مختلف براي اشاعه فرهنگ قدرداني به فرزندانشان استفاده مي‌كنند.
وي با تأكيد بر اينكه وقتي پدر يا مادر پولي را براي خريد كادو و هديه به فرزند مي‌دهند تنها قصد تربيت او را دارند و رفتاري آموزشي را در تصور خود پيش گرفته‌اند، گفت: اين روش آسان‌ترين راه براي يادآوري قدرداني كردن به فرزندان است ولي اين راه تنها اين روزها را يادآوري مي‌كند ولي رنگ قدرداني را كمرنگ مي‌كند. اين روزها رسانه‌ها در هر مناسبت وظيفه يادآوري روزها را به خوبي انجام مي‌دهند رسانه‌هايي كه به حتم كودكان و فرزندان ما پيغام آنها را مي‌شنوند بدين ترتيب اگر مرحله يادآوري از طريق رسانه‌ها به گوششان نرسد از طريق اجتماع، دوستان و آشنايان شنيده مي‌شود مرحله دوم كه آموزش قدرداني و احترام است مرحله‌اي است كه بايد در آن تلاش كودك براي احترام گذاشتن، محبت كردن در قبال محبت ديدن نمايان شود.
توان مالي مهم نيست
«وقتي به جاي كودكانمان هديه مي‌خريم و به جاي آنها قدرداني مي‌كنيم آنها مهارت قدرداني را نخواهند آموخت.»
دكتر سكينه قربان علي‌نژاد با بيان اين جمله ادامه داد: ازسه سالگي به كودك مي‌توان پول
تو جيبي داد و اين هيچ ربطي به توان مالي خانواده ندارد زيرا با هر توان مالي كه داريم نبايد پول زيادي را براي او درنظر بگيريم. به‌طور مثال تنها اندازه خريد يك بستني، او بايد بداند كه در يك هفته چقدر از توان مالي خانواده صرف خواسته و تنقلاتي مي‌شود كه او طلب مي‌كند.
دكتر قربان علي‌نژاد با بيان اينكه با همين پول اندك مي‌توانيم پايه‌ريزي گزينه‌هاي روابط اجتماعي بزرگي را براي فرزندمان برنامه‌ريزي كنيم و با رشد سني و بالا رفتن درك و مفهوم قيمت اجناس معناي پس‌انداز را در كنار احترام به سنت‌ها و افراد به او ياد داده‌ايم گفت: وقتي به كودك پول تو جيبي مي‌دهيم كم‌كم درك مي‌كند نمي‌تواند هر بار كه همراه مامان يا بابا از خانه خارج مي‌شود هر آنچه در مغازه‌ها مي‌بيند درخواست كند.
وي با تأكيد بر اينكه پول تو جيبي دادن به كودك به معناي اين نيست كه تنها اندازه همان پول براي كودك خرج كنيم، گفت: اين تنها اولين گام براي رشد اجتماعي كودك در درك توان مالي خانواده، پس‌انداز و از همه مهمتر آموزش قدرداني كردن است.
توان مالي را زماني درك مي‌كند كه با بالا رفتن سن خود و درك قيمت اجناس متوجه مي‌شود كه توقعات خود را در اندازه توان مالي خانواده رشد دهد و در صورت تمايل به خريد وسيله‌اي كه قيمت بالايي را داراست بايد خود نيز كمك كرده و با پس‌انداز براي خريد آن ياري كند.
دكترآقاجاني با بيان اينكه اين روزها شاهد ابتكار كودكان و فرزندانمان در هديه دادن به والدين هستيم گفت: وقتي شاهد هستيم كودكان بدون نفوذ افكار ما با كشيدن يك نقاشي و يا بيان واژه‌اي كه براي تشكر از مادر و پدر در روز تولد يا روزها و مناسب‌هاي سنتي و فرهنگي و مذهبي انتخاب كرده‌اند به سراغمان مي‌آيند بهتر است همين هديه را ارزشمند بشماريم زيرا كودك با اين عمل اولين قدم خود را براي تشكر از محبت‌هاي ديگران نسبت به خود نشان داده است و شايد با نفوذ فكر خود و يا پرداخت پول به او براي تهيه كادو بهترين تصويرش از قدرداني را برهم بزنيم زيرا او به تصور خود ارزشمندترين هديه را براي ارزشمندترين عزيز خود انتخاب كرده است.
روزهاي نام دار بهترين فرصت
«روز مادر و پدر و يا روزهاي تولد والدين بهترين روزها براي آموختن محبت كردن و قدرداني كردن در قبال دريافت محبت به كودك به حساب مي‌آيد».
دكترقربان علي‌نژاد با بيان اين جمله ادامه داد: با فرارسيدن چنين روزهايي مي‌توانيم از كودك بخواهيم پس‌انداز خود را بردارد و با هم به بازار برويد تا به‌طور مثال براي يكي از والدين كادوي روز تولد بخريد. از او بپرسيد كه با پس انداز خود قصد دارد چه هديه‌اي را خريداري كند و اگر او با برآورد حساب مالي خود متوجه شد كه يك شاخه گل مي‌تواند بخرد، مي‌توانيد به او بگوييد شما به او به خاطر پس‌اندازي كه كرده است جايزه داده و در كنار شاخه گلي كه خريداري مي‌كند كادويي را به نام او براي والدي كه روز تولدش است تهيه مي‌كنيد. با اين روش هم به او قدرداني كردن را ياد داده‌ايد و هم پس‌انداز را آموخته است.
كودك با اين روش نخستين گام را براي تلاش براي پاسخگويي به محبت فردي كه به او محبت كرده است برمي‌دارد و اين اولين قدم مثبت براي برخورد اجتماعي سالم در جامعه است.
به اعتقاد دكتر قربان علي‌نژاد وقتي به جاي كودك كادو براي فردي مي‌خريد، حق انتخاب را از او گرفته‌ايد و در كنار آن كودك ياد نخواهد گرفت كه بايد به سنت‌ها احترام بگذارد. بزرگتر كه مي‌شود با فراموشي روز مادر و پدر و تولد آنها در ابتدا دل خود شما را خواهد شكست و در ادامه با فراموشي روزها و رسم و رسومات دل افراد ديگر را كه به هر نوع با آنها ارتباط دارد خواهد شكست و اين شكسته شدن‌ها هر بار او را از جامعه دوستان، اقوام، همسر و... دورتر خواهد كرد و او را به چشم يك فرد غيراجتماعي نگاه خواهند كرد.
دكترآقاجاني گفت: آموزش اين انسجام اجتماعي ازاجتماع كوچك خانواده آغاز مي‌شود. زماني كه به كودك يادآوري مي‌كنيم كه بايد قدر زحمات ديگران نسبت به خود را بدانند فردا او نيز در اجتماع بزرگ‌تر ياد مي‌گيرد كه جواب احترام را با احترام بدهد و قدرداني‌ها را فراموش نكند. آن زمان است كه حرمت پدرها و مادرها هيچ‌وقت شكسته نمي‌شود و قدر مادربزرگ‌ها و پدربزرگ‌ها هميشه دانسته خواهد شد.
وي در خصوص بهترين آموزه هديه دادن به فرزندان گفت: هديه دادن امري آموزشي است. بايد هديه بدهيم تا هديه بگيريم. بهتراست به بچه‌ها ياد بدهيم با جمع‌آوري پول توجيبي خود هديه بخرند تا ارزش اين احترام را بدانند و اگر شرايط اين امر وجود ندارد بهتراست براي هداياي معنوي آنها ارزش قائل باشيم كه قدم زدن آنها در فضاي احترام و قدرداني را نشان مي‌دهد. وي به والدين كه به هر طريق و به هر علت از يكديگر طلاق گرفته و جدا شده‌اند نيز توصيه كرد در صورتي كه كودك نزد هر كدام از آنها زندگي مي‌كند بهتر است به او ياد بدهيد روز مادر يا پدر و تولدهاي آنان را فراموش نكرده و حتي با يك پيام كوتاه يا تلفن اين روز را تبريك بگويند زيرا اگر اين را از همسر گذشته خود دريغ كنيد فردا كودكتان ارزش‌گذاري را ياد نگرفته و قدر زحمات شما را هم نخواهد دانست.

قصه‌هاي قديمي، ارزشمندترين هديه براي نوه‌ها

جايگاه تربيتي بزرگ والدها در رشد اجتماعي كودكان از ديدگاه متخصصان

 

تنها منبع كسب اطلاعات، مهارت و دانش نسل جوان، در زمان‌هاي گذشته، ريش‌سفيدان و سالمندان آن جامعه بودند كه تجربه و آگاهي خود را در يك نظام تربيت اجتماعي به نسل‌هاي بعدي كه نيازمند دانسته‌هاي آنان بودند، منتقل مي‌كردند. در حقيقت جوانان كاملاً متكي به دانش نسل گذشته خود بودند. اما به مرور زمان كه شيوه‌هاي نوين آموزشي آرام‌آرام، پاي به جوامع سنتي نهاد، دانش‌آموختگان داخلي، به كشورهاي اروپايي اعزام شدند، راديو و تلويزيون تأسيس شد، روزنامه‌ها و مجلات منتشر شدند و منابع جديد كسب دانش و مهارت براي جوان‌ترها فراهم آمد.
به اين ترتيب سالمندان جامعه كه تنها منابع اطلاعاتي به‌شمار مي‌آمدند رقيب بزرگي پيدا كردند و در مقابل نسل‌هاي جوان‌تر آموختند. اين قشر به تنهايي نمي‌توانند، تمام نيازهاي آنها را فراهم كنند چرا كه با افزايش سرعت دانش و مهارت‌هاي مورد نياز جامعه مجبورند كه دانش خود را به روز كرده و با محيط پيرامون‌شان وفق دهند اما موضوع مهمي كه ذهن را به خود مشغول مي‌كند اين است كه با وجود پيشرفت جوامع و اينكه قشر مسن جامعه با روند كندتري رو به پيشروي است آيا باز هم سالمندان، اندوخته‌هايي دارند كه راهگشاي مسائل پيچيده عصر حاضر شود!!
آموزش مهارت، با صبر و حوصله
كودكان بيش از اينكه از گفتار اطرافيانشان بياموزند از رفتار آنها الگو مي‌گيرند، به همين دليل بزرگ‌ترها، والدين و اطرافيان بايد الگوهاي رفتاري مناسبي براي كودكان و نوجوانان باشند و در عمل ثابت كنند رفتار شايسته چيست.
دكتر علي‌اصغر كيهان‌نيا روانشناس و مشاور خانواده در تكميل و تأييد اين مطلب مي‌گويد: كودكان نياز شديدي به محبت دارند و بايد از لحاظ روحي، رواني به امنيت خاطر برسند، كودكان و نوجوانان نيازمند گوشي هستند كه پرحرفي‌هايشان را به گوش جان بخرد و با صبر و حوصله، سردي و گرمي روزگار را چشيده‌اند و به صبوري و متانت لازم رسيده‌اند، بنابراين آنها را به خوبي درك مي‌كنند. فرزندان آموزه‌هايي را كه به نوعي مهارت محسوب مي‌شوند، يا در كلام، يا در رفتار و يا در كار و عمل ديگران كسب مي‌كنند و در اين ميان پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها مي‌توانند اين مهارت‌ها را با حوصله بيشتري به آنها بياموزند.
اين روانشناس ادامه مي‌دهد: كودكان و نوجوانان به عزت‌نفس احتياج دارند، فعاليت هايي مثل نقاشي، طراحي و... كه با فنوني در ارتباط است، سطح اعتمادبه‌نفس آنها را افزايش مي‌دهد، در واقع زماني كه بتوانند با كمك بزرگ‌ترها و با حوصله به خرج دادن آنها، از عهده چنين كارهايي برآيند نه تنها به خودباوري مي‌رسند بلكه احترام به خود و ديدن ارزش‌هاي خود را فرامي‌گيرند. همچنين توصيه مي‌شود، اگر والدين با فن يا حرفه خاصي آشنا هستند، در انجام كارها، كودكان و نوجوانان را نيز سهيم كنند. با ارائه اين روش، در ضمن سرگرم كردن فرزندان، حرفه و فنوني هم به آنها آموزش داده مي‌شود و اين فرآيند، در آينده بهتر آنها بسيار مؤثر است.
نصيحت مستقيم، مقاومت فرزندان
هميشه به والدين و بزرگ‌ترها توصيه مي‌شود از ارائه نصيحت مستقيم بپرهيزند زيرا فرزندان نسبت به نصيحت مقاومت نشان مي‌دهند اما در مقابل از طريق مدل و يا الگوي مناسب رفتارهاي صحيح را فرامي‌گيرند. در اين بين والدين و يا پدربزرگ ها و مادربزرگ‌ها مؤثرترين و در دسترس‌ترين الگوهايي هستند كه فرزندان قادرند از طريق آنها آينده‌اي زيبا را براي خودشان رقم بزنند.
دكتر كيهان‌نيا نيز معتقد است: يكي از بهترين راه هاي بازگو كردن مسائل براي فرزندان در اين دوره سني، استفاده از حكايت و داستان است. پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها سينه‌اي گرم و مملو از نكات آموزنده دارند و مي‌توانند از طريق شاهد مثال يا مثال‌هايي عيني نكته‌اي همراه با پند و اندرز را در وجود كودكان نهادينه كنند، در واقع به جاي كلي‌گويي، با كمي حوصله، و با ارائه مثال‌هايي آنها را آگاه كنند. براي نمونه اگر مي‌خواهند واژه صبر و حوصله را براي كودكان معنا كنند، از گفتن جمله صبر و حوصله خوب است، بپرهيزند و از اين مثال قابل فهم استفاده كنند كه فردي با صبوري، غوره مبدل شده به انگور را به شيره تبديل كرد و از آن حلوايي خوشمزه و شيرين درست كرد. مسلماً كودكان با اين مثال و با توضيح و تشريح آن، مفهوم صبوري را بهتر درك مي‌كنند.
اين روانشناس ادامه مي‌دهد: بزرگ‌ترها، در صورت آشنايي با مهارتي مي‌توانند آن را به كوچك‌ترها آموزش دهند اما در غير اين‌صورت با ارائه چنين مثالي كه در جنگل مار با نيش، خرس با پنجه و شير با دندان از خود دفاع مي‌كند، به كودك مي‌فهمانند انسان‌ها نيز بايد با وسيله‌اي دفاعي از خود محافظت كنند و درس خواندن، كسب تخصص در امور تحصيلي و يا آموختن فني خاص موجب موفقيت و پيروزي آنها در برابر مشكلات و ناملايمات خواهد شد. در حقيقت با مطرح كردن مثال جنگل و حيوانات، بدون اينكه به صورت مستقيم به كودكان بگويند كه درس بخوانند، به آنها فهمانده‌اند كه تحصيل بسيار سودمند است.
حلال مشكلات
امروزه، آگاهي از مهارت‌هاي تكنولوژيك با فلسفه زندگي ادغام شده و اين تداخل جاي بسي نگراني فراهم آورده است. دكتر عليرضا شريفي يزدي، جامعه‌شناس و عضو پژوهشكده خانواده در تكميل اين نكته مي‌گويد: ممكن است سالمندان، پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها به اندازه نسل نو، با زبان‌هاي خارجي، استفاده از كامپيوتر، فضاي اينترنت، تلفن همراه و يا آخرين پديده‌هاي دوربين آشنا نباشند اما واقعيت آن است كه در جريان زندگي، همه افراد،
با فراز و نشيب‌هايي مواجه مي‌شوند كه تنها گذر عمر و كوله‌بار تجربيات راهگشاي آنهاست. تكنولوژي، علي‌رغم همه گستردگي‌اش در اين مورد ناتوان است و بي‌شك اين آرامش و كمك‌رساني تنها از طريق پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها دست يافتني است زيرا چيزي جز فلسفه زندگي نيست. وي ادامه مي‌دهد: تكنولوژي به دليل گستردگي، خود به خود بر افراد جامعه تحميل شده است و برخلاف زمان‌هاي دورتر كه تكنولوژي در خدمت آرامش افراد بوده، امروزه آرامش را داده‌ايم كه آسايش بخريم.
تكنولوژي آنچنان زندگي‌ها را پر كرده است كه گاهي اوقات افراد فرصت فكر كردن به اينكه چيستند، كيستند و يا آرزوهايشان چيست را ندارند اما پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها به دليل فرصتي كه داشتند و سادگي‌اي كه در زندگي‌شان موج مي‌زد، با توفان اين معضلات روبه‌رو نشده‌اند و اكنون به دليل تجربه‌اي كه دارند، توانايي همراهي، همفكري و ياري رساندن به فرزندانشان را در اوج ناملايمات دارند و به اين ترتيب با كلام دل‌نشينشان آرامش را به آنها منتقل مي‌كنند.
حامد برمال، كارشناس مذهبي و معاون فرهنگي جهاد دانشگاهي نيز ضمن بيان اين نكته كه در اسلام توصيه شده است به افراد مسن احترام بگذاريد و براي پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌هايتان احترام ويژه‌اي قائل شويد، ادامه مي‌دهد: نوه‌ها و فرزندان عصاي دست دوران پيري آنها هستند. زماني كه افراد، سالخورده مي‌شوند، كم‌كم به سوي يأس و نااميدي پيش مي‌روند، در اين صورت كمك فرزندان و نوه‌ها و ارتباطي كه با پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها پيدا مي‌كنند، روحيه اميد و آرامش را در آنها پديد مي‌آورد. وي معتقد است: در مقابل ياري و همدلي از سوي نوه ها و فرزندان، اين سرمايه‌هاي با تجربه نيز به دليل آشنايي و مشاهده مسائل مختلف در اجتماع مي‌توانند مباحث نادرست را به آنها هشدار دهند. وي مي‌افزايد: تفاوتي كه بين والدين و پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها وجود دارد اين است كه والدين به‌طور مستقيم با فرزندانشان در ارتباطند اما اين باتجربگان به صورت غيرمستقيم با نوه‌هاي‌شان در ارتباطند و در صورت وجود مشكلي به راحتي مي‌توانند وارد عمل شوند و آنها را نصيحت كنند. در مقابل كوچك‌ترها نيز بايد عبرت‌گير و نصيحت‌پذير باشند و نسبت به توصيه‌هاي آنها واكنش درست نشان دهند چرا كه سالمندان با برقراري ارتباط غيرمستقيم با كوچك‌ترها، به راحتي مي‌توانند آنها را راهنمايي كنند و از آنجا كه خوشي و ناخوشي‌هاي فراواني را لمس كرده‌اند از سردرگمي به دورند و به آساني، توانايي حل مشكلات و كمك به انتخاب تصميم درست را دارند.

تنبيه نادرست!

در يك مدرسه راهنمايي دخترانه در منطقه محروم شهر خدمت مي‌كردم و چند سالي بود كه مدير مدرسه شده بودم.
قرار بود زنگ تفريح اول، پنج دقيقه ديگر نواخته شود و دانش‌آموزان به حياط مدرسه بروند.
هنوز دفتر مدرسه خلوت بود و هياهوي دانش‌آموزان در حياط و گفت‌و‌گوي همكاران در دفتر مدرسه، به هم نياميخته بود.
در همين هنگام، مردي با ظاهري آراسته و سر و وضعي مرتب در دفتر مدرسه حاضر شد و خطاب به من گفت: «با خانم... دبير كلاس دومي‌ها كار دارم و مي‌خواهم درباره درس و انضباط فرزندم از او سؤال‌هايي بكنم.»
از او خواستم خودش را معرفي كند. گفت:
«من «گاو» هستم! خانم دبير بنده را مي‌شناسند. بفرماييد گاو، ايشان متوجه مي‌شوند.»
تعجب كردم و موضوع را با خانم دبير كه با نواخته شدن زنگ تفريح، وارد دفتر مدرسه شده بود، در ميان گذاشتم.
يكه خورد و گفت: «ممكن است اين آقا اختلال رفتار داشته باشد. يعني چه گاو؟ من كه چيزي نمي‌فهمم...»
از او خواستم پيش پدر دانش‌آموز ياد شده برود و به وي گفتم:
«اصلاً به نظر نمي‌رسد اختلالي در رفتار اين آقا وجود داشته باشد. حتي خيلي هم متشخص به نظر مي‌رسد.»
خانم دبير با اكراه پذيرفت و نزد پدر دانش‌آموز كه در گوشه‌اي از دفتر نشسته بود، رفت.
مرد آراسته، با احترام به خانم دبير ما سلام داد و خودش را معرفي كرد: «من گاو هستم!»
- خواهش مي‌كنم، ولي...
- شما بنده را به خوبي مي‌شناسيد.
من گاو هستم، پدر گوساله؛ همان دختر۱۳ ساله اي كه شما ديروز در كلاس، او را به همين نام صدا زديد...
دبير ما به لكنت افتاد و گفت: «آخه، مي‌دونيد...»
- بله، ممكن است واقعاً فرزندم مشكلي داشته باشد و من هم در اين مورد به شما حق مي‌دهم.
ولي بهتر بود مشكل انضباطي او را با من نيز در ميان مي‌گذاشتيد. قطعاً من هم مي‌توانستم اندكي به شما كمك كنم.
خانم دبير و پدر دانش‌آموز مدتي با هم صحبت كردند.
گفت و شنود آنها طولاني، ولي توأم با صميميت و ادب بود. آن پدر، در خاتمه كارتي را به خانم دبير ما داد و با خداحافظي از همه، مدرسه را ترك كرد.
وقتي او رفت، كارت را با هم خوانديم.
در كنار مشخصاتي همچون نشاني و تلفن، روي آن نوشته شده بود:
«دكتر ... عضو هيأت علمي دانشكده روانشناسي علوم تربيتي دانشگاه ...»

پل‌هاي ارتباطي پدرانه براي رشد رواني فرزندان

فرآيند رشد و تكامل كودكان تحت تأثير كاركردهاي مختلفي قرار دارد. ارتباط پدر و فرزند سهم به‌سزايي در اين‌خصوص دارد.
فرزندان خانواده با دلسوزي و رفاقت والدين خود آرام مي‌گيرند و شادي بر لبانشان نقش مي‌بندد اما لذت از زندگي هنگامي بيشتر مي‌شود كه پدر با وجود كمبود وقت و حضور كمرنگ‌تر در خانواده، از شيوه ارتباطي مؤثر و مثبتي برخوردار باشد.
الگوپذيري از والدين يكي از خصوصيات فرزندان است. به همين دليل والدين بايد ناگزير بر رفتار خود كنترل بيشتري داشته و
با آگاهي رفتار كنند زيرا فرزندان خانواده نه تنها از نقش آنان تقليد مي‌كنند بلكه همواره تحت تأثير رفتار والدين خود قرار گرفته و دچار تغيير روحيه مي‌شوند.
جمله «نخست پدر باشيد و سپس دوستي همراه» يكي از مهم‌ترين انديشه‌هاي روانشناسان است كه همواره بر آن تأكيد شده است. به اعتقاد بسياري از روانشناسان ارتباط ميان فرزند با پدر نقش به‌سزايي در رشد جسماني و رواني آنان دارد به همين دليل صرف وقت و كيفيت مكالمات رد و بدل شده بين اين دو نفر، با نتايج مثبتي در تربيت فرزندان همراه است.
كودكان و نوجوانان همواره اخلاق و ويژگي‌هاي رفتاري والدين خود را مقايسه مي‌كنند و در جمع آن را قضاوت و نتيجه‌گيري مي‌كنند بنابراين يكي از توصيه‌هاي روانشناسان به پدران آن است كه همواره خود باشند و از خود، رفتاري متفاوت با خانه در جمع نشان ندهند.
برخي پدرها هنگامي كه در ميهماني، محل كار يا جمعي دوستانه قرار مي‌گيرند، فردي كاملاً متفاوت مي‌شوند و اخلاق و رفتارهايي كاملاً مثبت پيدا مي‌كنند اما اين مسئله موجب سلب اعتماد شده و بين فرزند و والدين فاصله مي‌اندازد.
پدرها لازم است همانگونه كه به فرزند خود در جمع دوستانش احترام مي‌گذارند و شايد با جملاتي محبت‌آميز براي فرزند خود در مقابل اطرافيان ارزش قائل مي‌شوند، در جمع خانوادگي نيز فرزندان خود را محترم بشمارند و با آنها به نرمي و مهرباني صحبت
كنند.
احترام به فرزند در خانواده، برقراري ارتباط دوستانه و سرشار از ملايمت، كمك به حل مشكلات با صبر و شكيبايي و درك فرزندان از سوي پدر تأثير به‌سزايي در فرآيند رشد و نمو آنان دارد و حتي به رشد هوش اجتماعي آنان كمك مي‌كند.
اين در حالي است كه بي‌احترامي به كودكان بخصوص در جمع دوستان، اعتمادبه‌نفس فرزندان را سلب كرده و بسياري از توانايي‌هاي او را محدود مي‌كند.

جست‌وجوگران باهوش اما بيش‌فعال

 شناخت ويژگي‌هاي ذاتي و شخصيتي كودكان به اعمال روش‌هاي تربيتي مناسب كمك مي‌كند، تحقيقات نشان مي‌دهد، والدين با شناخت شخصيت كودك خود، قادر خواهند بود بر نحوه غذاخوردن، خوابيدن و واكنش او به مسائل جديد، نظارت داشته باشند و همچنين شناختن ويژگي‌هاي برجسته وي براي قراردادنش در مسير مناسب زندگي، بسيار مفيد خواهد بود و به والدين كمك مي‌كند تا بهترين و ساده‌ترين راه را براي ايجاد آرامش، راحتي و رضايت خود و كودكانشان برگزينند.
كودكان آنگونه كه هستند رفتار مي كنند و حتي قبل از تولد نيز نيازمند توجه و حمايت عاطفي والدين خود هستند. محققان معتقدند از روي سطح فعاليت كودك در رحم مادر مي‌توان يك نتيجه اجمالي از طبيعت و شخصيت فرزند به‌دست آورد. شخصيت كودكان تا حد زيادي موروثي است و تا حدي شخصيت وي تحت تأثير عوامل محيطي و رفتار پدر و مادر است.
والدين با آگاهي از ويژگي‌هاي ذاتي و شخصيتي كودك خود و چگونگي بيان آنها توسط كودك و نيازها و توانمندي‌هايش، روابط خود و كودك‌شان را مستحكم كرده و زندگي سرشار از آرامش را به خود و او هديه خواهند داد.
كودكان بيش‌فعال
اين كودكان رفتارهاي هيجاني از خود بروز مي‌دهند، آرام و قرار ندارند، هنگام خواب نيز آرام نبوده و وقتي كه برمي‌خيزند سرشار از انرژي هستند.
بيش‌فعالي به‌طور مستقيم به ميزان فعاليت و انرژي زياد و نداشتن تمركز يك كودك اطلاق مي‌شود. همچنين به نيروي ماهيچه‌ها و تمايل آنها به انجام فعاليت نيز بيش‌فعالي گفته مي‌شود به‌طوري كه كودكان بيش‌فعال عضلاتي سفت و منبسط و آماده حركت دارند. ماهيچه‌ها و ذهن يك كودك بيش‌فعال آرام و قرار بسيار كمتري نسبت به همسالانش دارد.
برخلاف ديگر كودكان كه دوست دارند در آغوش والدين خود باشند، اكثر كودكان بيش‌فعال از اين كار اجتناب مي‌ورزند. هنگامي كه نوزاد هستند موقع شير خوردن آرام و قرار ندارند و هنگامي كه والدين مي‌خواهند دست آنها را بگيرند ممانعت كرده و دستشان را از دست والدين خود خارج مي‌كنند.
اما والدين بايد به خاطر داشته باشند بيش‌فعالي نبايد به عنوان يك ويژگي منفي تلقي شود و اين صفت هميشه با كودك نخواهد بود. والدين بايد در نظر داشته باشند بيش‌فعالي يك صفت است براي شرح چگونگي رفتار يك كودك نه يك قضاوت براي خوب يا بد بودن او زيرا بيش‌فعالي كودك يك اختلال جسمي و حتي ذهني محسوب نمي شود. چه بسيار افراد موفق و باهوشي هستند كه در كودكي خود بيش‌فعال به‌شمار مي‌رفتند.
ويژگي‌هاي كودك بيش‌فعال
كودكان بيش‌فعال به جست‌وجو، كاوش و كشف چيزهاي جديد تمايل زيادي دارند و والدين مي‌توانند در تقويت و رشد اين ويژگي برجسته به كودك خود كمك كنند.
انتخاب وسايل بازي كه خلاقيت وي را برانگيخته و يا بازي‌هاي فكري كه او را تشويق به تفكر كند، همراه بردن كودك هنگام بيرون رفتن از منزل و يا حتي هنگام مسافرت‌هاي شغلي، تشويق به شركت كردن در گردش‌هاي علمي و تفريحي و بازي‌هاي گروهي و فعاليت‌هاي ورزشي، همگي از جمله راهكارهايي هستند كه قوه تخيل و تفكر وي را فعال كرده، استعدادهاي دروني‌اش را شكوفا و نيروهاي بالقوه درونش را تبديل به انسجام و خلق مسائل جديد مي‌كند.
اين نوع كودكان هميشه در حال تلاش و تكاپو و جست‌وجو هستند، حتي جست‌وجوي راه‌هايي كه براي سلامتي‌شان خطر آفرينند، بنابراين والدين بايد نسبت به آنها هوشيار باشند و مراقبت ويژه‌اي از آنها به عمل آورند، به‌گونه‌اي كه كودك احساس نكند كه از جانب والدين خود تحت مراقبت است زيرا همانگونه كه گفته شد كودك بيش‌فعال از پذيرش هرگونه كمك و مراقبت از جانب ديگران اجتناب مي‌ورزد.
والدين حتي اگر تمام پريزهاي برق را بپوشانند، تمام پنجره‌ها را ببندند و خانه را از همه خطرات آشكار و پنهان پاك كنند باز هم اين كاشف كوچك مسئله‌اي را براي خلق كردن و جست‌وجو كردن پيدا مي‌كند.
مانند هر كودك ديگري، كودكان بيش‌فعال نيز زماني را براي استراحت نياز دارند و بايد از طرف والدين در پايان روز، زماني براي آرامش و استراحت برايشان
در نظر گرفته شود.
پخش يك موزيك ملايم و تسكين‌دهنده، خواندن داستان مورد علاقه‌اش و يا دادن آرامش و صحبت با لحن ملايم از راه‌هايي هستند كه كودك بيش‌فعال را آرام مي‌كند.