18 ماه پس از تولد - ذهن كنجكاو كوچولو و يافتن رازهاي نهفته
ورود كوچولو به هجدهمين ماه از زندگي، سرآغاز كشف ماجراهاي جديد و بهدست آوردن تجربيات شگفتآوري براي او است.
در اين زمان كه پدر و مادر آماده هستند تا چند ماه ديگر تولد دو سالگي فرزندشان را جشن بگيرند، با تغييرات تازهاي در رفتار و رشد فيزيكي تازهوارد روبهرو خواهند شد و بهطور قطع دستورالعملهاي متفاوتي را اجرا خواهند كرد. در هجده ماهگي اكثر الگوهاي رفتارهاي كودكان از طريق تقليد از پدر و مادر شكل ميگيرد. تقليد كردن از كارهاي مورد علاقه كوچولوي 18 ماهه است.
او هر آنچه را كه پدر و مادر يا اطرافيان انجام ميدهند، به دقت زير نظر ميگيرد و در حافظه كوتاهمدت خود ثبت كرده و سعي ميكند، آن را به درستي اجرا كند.
بنابراين اجراي الگوهاي رفتاري صحيح بهترين روش آموزش قوانين و اعمال روشهاي تربيتي صحيح به كودك است.
كوچولو در هجدهمين ماه پس از تولد علاقهمند است تا رازهاي نهفته در ناشناختهها را بررسي كند. او ميخواهد بداند پشت قابعكس چه چيزي قرار دارد يا داخل كابينتهاي آشپزخانه چه وسايلي انتظار او را ميكشد. از اينرو مشاهده تازهوارد هنگامي كه ساعتها مشغول جستوجو و بررسي لباسهاي كمد است، تعجبي ندارد.
در اين سن كوچولو مهارتهاي حركتي درشت مانند حركت بدن و پاها، راهرفتن، نشستن و ... را به خوبي آموخته و تكامل مهارتهاي حركتي ظريف مانند توانايي بهكارگيري انگشتان دست، گرفتن درست اشياي مختلف صورت ميگيرد. براي نمونه تازهوارد هجده ماهه قادر است، با استفاده از ابزار نقاشي بويژه مداد رنگيهاي مومي تصاوير مبهمي را ترسيم كند يا با انگشتان و رنگ تصويرسازي كند.
گاهي اوقات با مكعبهاي پلاستيكي يا چوبي برج ميسازد و در برخي ساعات روز، مهارت باز و بسته كردن درهاي كابينت، شمارهگيري با تلفن يا روشن و خاموش كردن تلويزيون را تمرين ميكند.
از طرف ديگر تازهوارد در اين ماه مشتاق است تا مهارت جورچين كردن اشيا را بياموزد.
او در اين سن معناي نظم و هماهنگ بودن را درك ميكند و مرتب كردن پازلهاي به هم ريخته نه تنها سرگرمي مورد علاقه اوست، بلكه به ارتقا و رشد مهارتهاي ذهني وي كمك ميكند.
قرار دادن چند وسيله بازي فيزيكي يا فكري در خودروي شخصي، كوچولو را هنگام رفتن به مسافرتهاي درون شهري يا رفتن به گردشهاي خارج شهر سرگرم كرده و باعث ميشود تا او بازيكردن در محيطهاي خارج از منزل را نيز تجربه كند.
مهارتهاي كلامي
در اين ماه نوپا قادر است تا چندين واژه را به خوبي ادا كند. كلماتي مانند «بايباي» «سلام»، شير، شيريني، بابا، مامان در دايره واژگان اكثر كوچولوهاي 18 ماهه قرار دارد و بسياري از آنها توانايي ارتباط برقرار كردن ميان 2 كلمه و درك مفهوم آن در يك جمله را دارند. حتي درصدي از كودكان قادر هستند جملههاي بدون فعل يا فاعل را ادا كرده و منظور خود را بيان كنند.
از آنجايي كه عمل تقليد كردن، از مهارتهايي است كه تازهوارد در اين سن به خوبي آموخته است، مكالمههايي كه ميان والدين رد و بدل ميشود، در افزايش دامنه واژگان و رشد مهارت كلامي تازه وارد مهم محسوب ميشود.
استفاده از زبان بدن، بالا و پائين بردن آهنگ صدا هنگام اداي كلمات يا جملات، راهكارهايي است كه تازهوارد به كار ميبندد تا مقصود خود را بيان كند.
در اين سن به منظور تقويت مهارتهاي گفتاري بهتر است، هنگامي كه كودك سعي ميكند، جملات را كامل بيان كرده يا واژگان را صحيح ادا كند، توسط والدين مورد تحسين و تشويق قرار گيرد.
بيان كردن جملات يا كلمات به شيوه كودكانه و به تقليد از كوچولو باعث ميشود تا نوپا بر تلفظ ناصحيح عبارات و واژگان اصرار بورزد و اعتمادبهنفس لازم را براي گفتار صحيح از دست خواهد داد، اين در حالي است كه وقتي پدر يا مادر همراه با كوچولو به شعرهاي كودكانه گوش ميدهند و والدين به نوپا كمك ميكند تا كلمات را بهطور صحيح ادا كند، او تشويق خواهد شد مهارتهاي گفتارياش را تقويت كند.
در 18 ماهگي كودك اسباببازيهايش را دستهبندي ميكند و قادر به تشخيص افراد از يكديگر است. او ميان حيوانات، اشيا و افراد با نامهايشان هماهنگي برقرار كرده و براي نمونه در صورتي كه از او خواسته شود تا در كتاب قصه يا تصاوير كودكانه، دريا، كوه يا لاكپشت و خرگوش را مشخص كند، بهراحتي با انگشت اشاره آنها را مشخص خواهد كرد. بسياري از كودكان
18ماهه درباره حضور نداشتن افراد يا نبود اشيا فكر ميكنند.
كوچولو ميخواهد بداند چرا كفش مورد علاقهاش، در كمد لباسها نيست يا چه اتفاقي براي كلوچههاي داخل بشقاب كه تا چند ساعت قبل روي ميز آشپزخانه قرار داشت، آمده است.
در حقيقت مخفي كردن اسباببازيها يا وسايل مورد علاقه كوچولو براي او قابل تأمل و چالش برانگيز خواهد بود.
مهارتهاي اجتماعي
كودك در 18 ماهگي دوست دارد تا با دنياي همسالان خود ارتباط برقرار كرده و در بازيهايش با آنها شريك شود.
از اينرو هجدهمين ماه پس از تولد كودك زمان مناسبي خواهد بود تا او وارد گروههاي همسال شود و از اين طريق مهارتهاي اجتماعي او تكامل پيدا كند.
در اكثر كودكان در هجدهمين ماه زندگي، افزايش وزن مشهود است، اما سرعت رشد وزني نوزاد در مقايسه با نرخ آن در 12 ماهه نخست زندگي كمتر است.
انتظار ميرود، در اين ماه به وزن نوپا بهطور متوسط 5/1 تا 5/2 كيلوگرم اضافه شود و ميزان قد او بهطور ميانگين 6/7 تا 5/12 سانتيمتر افزايش پيدا كند.
خواب كوچولو در اين ماه كمي با تغيير همراه است. بهطور متوسط اكثر كودكان در اين ماه 13 تا 14 ساعت در طول شبانهروز به خواب احتياج دارند.
پيروي از الگوهاي منظم خواب به كوچولو كمك ميكند تا زمان استراحت را با دغدغه كمتري سپري كرده و دفعات كمتري از خواب بيدار شود.
زمان خواب و بيداري كوچولو بايد دقيق باشد.
تغيير در ساعت خواب و بيداري تازهوارد، نظم الگوي خواب او را بر هم ريخته و تازهوارد را بيقرار و ناآرام خواهد كرد.
بهتر است زمان شيردهي و تغذيه نوپا قبل و بعد از خواب كوچولو انجام شود تا برنامه خواب او با مشكل مواجه نشود.
سرگرميهاي مورد علاقه كوچولو
بازي با رنگ و كاغذ، يكي از سرگرميهاي مورد علاقه تازهوارد است.
او در اين سن دوست دارد با استفاده از انگشتان و رنگهاي مجاز روي كاغذ يا ديوار، نقشآفريني كند.
بازي با شنهاي ساحل با استفاده از سطل و بيلچههاي پلاستيكي خلاقيت كوچولو را افزايش داده و باعث تقويت مهارتهاي حركتي او خواهد شد.
بازي با اسباببازيهاي چوبي، خانهسازي و لگد زدن به توپهاي پلاستيكي از ديگر سرگرميهاي مورد علاقه تازهوارد است.
